Chúa nhật mùa Giáng Sinh : Lễ Chúa Hiển Linh
Chúa Hiển Linh
Tin Mừng theo Mátthêu 2, 1-12
TẤM LÒNG MỞ RA CHO ÁNH SÁNG TỪ ĐÔNG PHƯƠNG
Hôm nay, Giáo hội hân hoan cử hành Lễ Hiển Linh, một mầu nhiệm tuyệt vời khép lại Mùa Giáng Sinh và mở ra một chân trời mới của đức tin, nơi ánh sáng Thiên Chúa không còn bị giới hạn trong biên cương hẹp hòi của một dân tộc mà đã tỏa rạng khắp nhân loại, vươn tới mọi ngóc ngách tâm hồn, đến với những người ở tận Đông phương xa xôi. Tin Mừng Mátthêu thuật lại cuộc hành trình của những nhà chiêm tinh, hay còn gọi là các đạo sĩ, những con người từ một nền văn hóa khác, một tôn giáo khác, đã được Lòng Thương Xót của Thiên Chúa chạm đến qua một dấu chỉ vũ trụ đơn sơ, khiêm tốn: một ngôi sao. Câu chuyện này không chỉ là một sự kiện lịch sử đã xảy ra hai ngàn năm trước, mà còn là bản đồ linh đạo cho mỗi người chúng ta, những kẻ đang lữ hành trên trần gian này, luôn khao khát tìm kiếm ý nghĩa tối hậu, tìm kiếm dung nhan của Đấng Tối Cao. Cuộc hành trình của họ là cuộc hành trình của mọi tâm hồn, bắt đầu bằng một sự tò mò chân thành, tiến lên bằng đức tin kiên trì, và kết thúc bằng sự thờ phượng tuyệt đối.
Những nhà chiêm tinh, qua tên gọi của họ, đã gợi lên hình ảnh của những nhà thông thái, những người uyên bác, thuộc tầng lớp trí thức của thế giới ngoại giáo. Họ không phải là những kẻ dễ tin, dễ dãi, nhưng là những nhà khoa học thời bấy giờ, chuyên nghiên cứu các vì sao, theo dõi chuyển động của vũ trụ, tìm kiếm mối liên hệ giữa thiên nhiên và định mệnh con người. Họ là minh chứng sống động rằng Thiên Chúa, Đấng là Chân Thiện Mỹ tuyệt đối, đã gieo những hạt giống sự thật, lòng khao khát và những dấu chỉ hướng thượng vào mọi nền văn hóa, mọi truyền thống, và mọi trái tim con người. Khi họ thấy “ngôi sao của Người xuất hiện bên phương Đông,” họ không chỉ nhìn nó bằng con mắt vật lý của một nhà thiên văn, mà họ đã nhìn nó bằng con mắt đức tin, bằng một linh cảm sâu xa rằng dấu chỉ này vượt lên trên mọi sự giải thích tự nhiên thông thường. Ngôi sao ấy không chỉ là một hiện tượng lạ, mà là lời mời gọi, là tiếng gọi thẳm sâu, thôi thúc họ dấn thân vào một cuộc phiêu lưu mà không ai biết trước được điểm cuối.
Chính sự dấn thân vô điều kiện này đã đặt các đạo sĩ vào vị thế tương phản hoàn toàn với vua Hêrôđê và các thầy thượng tế, kinh sư tại Giêrusalem. Trong khi những nhà chiêm tinh phải vượt qua những sa mạc rộng lớn, những hiểm nguy trên đường dài, thì những người Do Thái ở ngay thủ đô, ngay trung tâm tôn giáo, lại ở trong tình trạng “biết mà không đi.” Họ biết rõ nơi Đấng Messia phải sinh ra, bởi họ đã nắm giữ Sách Thánh, họ là những người giải thích Lời Chúa. Họ đã có câu trả lời: “Tại Bêlem, miền Giuđê.” Nhưng cái kiến thức ấy đã bị hóa đá, bị đóng băng, không còn sức mạnh để thúc đẩy họ bước đi. Trái lại, vua Hêrôđê và toàn thành Giêrusalem lại “xao xuyến,” không phải vì niềm vui của ơn cứu độ, mà vì nỗi sợ hãi mất đi quyền lực thế gian. Sự xao xuyến của Hêrôđê là sự xao xuyến của ích kỷ và tội lỗi, là nỗi sợ hãi cố hữu của con người khi đứng trước sự thật, đứng trước Ánh Sáng mà mình không muốn chấp nhận.
Ngôi sao đã dẫn lối, một sự dẫn lối đầy kiên nhẫn và thử thách. Ngôi sao đã đưa họ đến tận Giêrusalem, nhưng rồi nó lại biến mất. Sự biến mất này là một bài học đắt giá về đức tin: Thiên Chúa luôn soi sáng cho chúng ta, nhưng đôi khi, Ngài cho phép bóng tối bao phủ để thử thách sự kiên trì, để buộc chúng ta phải cậy dựa vào Lời Ngài. Khi ngôi sao biến mất, các đạo sĩ đã phải dùng đến lý trí, đến kiến thức họ có về các trung tâm quyền lực, và đã phạm sai lầm khi tìm kiếm Vua Do Thái trong cung điện vua chúa. Chính tại nơi đó, họ đã tìm thấy Sách Thánh, và nhờ sự chỉ dẫn của Sách Thánh, họ biết đích xác điểm đến là Bêlem. Điều này dạy chúng ta rằng: Thiên Chúa dùng cả vũ trụ, cả lý trí con người, và đặc biệt là Lời Ngài để dẫn dắt chúng ta. Khi ánh sáng trực giác (ngôi sao) không còn rạng rỡ, chúng ta phải trở về với ánh sáng của Mạc Khải (Sách Thánh). Đức tin không loại trừ lý trí, nhưng lý trí phải được soi sáng bởi Mạc Khải.
Và khi họ rời khỏi Giêrusalem, nơi của sự ngờ vực và quyền lực trần thế, thì “kìa, ngôi sao họ đã thấy bên phương Đông, lại dẫn đường cho họ.” Ngôi sao đã xuất hiện trở lại, rạng ngời hơn, rõ ràng hơn, và dẫn họ đến đúng nơi Hài Nhi ngự. Phản ứng của họ thật đáng ngưỡng mộ: “Trông thấy ngôi sao, họ mừng rỡ vô cùng.” Đây là niềm vui thuần khiết, niềm vui chiến thắng sự ngờ vực, niềm vui của những người tìm kiếm đã tìm thấy, của những người khao khát đã được thỏa mãn. Niềm vui ấy đã là phần thưởng đầu tiên, trước cả việc chiêm ngắm Hài Nhi. Nó cho thấy hành trình tìm kiếm sự thật, dù khó khăn đến mấy, luôn được Thiên Chúa chúc lành bằng niềm an ủi sâu xa nhất trong tâm hồn.
Khi bước vào nhà, họ thấy “Hài Nhi với Đức Maria, mẹ Người.” Họ không tìm thấy một vị vua oai phong lẫm liệt, không thấy cung điện vàng son, không thấy binh lính hầu cận, mà chỉ thấy một gia đình nghèo khó, một Hài Nhi nhỏ bé, và một người Mẹ khiêm nhường. Sự nghèo khó, sự đơn sơ của Bêlem là một cú sốc đối với những mong đợi trần tục. Nhưng đó cũng chính là bản chất của Thiên Chúa: Ngài chọn sự bé mọn để biểu lộ sự vĩ đại, chọn sự yếu đuối để tỏ bày quyền năng. Các nhà chiêm tinh đã không bị sự nghèo khó ấy làm cho chùn bước, bởi vì họ không tìm kiếm vương quyền trần thế, mà họ tìm kiếm sự thật thiêng liêng. Họ đã sấp mình bái lạy Người, một hành động không chỉ là sự tôn kính đối với một vị vua, mà là sự thờ phượng dành cho Thiên Chúa.
Hành động bái lạy ấy là đỉnh điểm của cuộc hành trình. Nó là lời tuyên xưng thầm lặng nhưng mạnh mẽ của những kẻ ngoại giáo đầu tiên về Thiên Tính của Hài Nhi Giêsu. Đây là khoảnh khắc mà sự tìm kiếm của nhân loại gặp gỡ sự tự mặc khải của Thiên Chúa. Các đạo sĩ đã đến từ phương Đông, nơi mặt trời mọc, nhưng chính tại Bêlem, họ đã tìm thấy Ánh Sáng vĩnh cửu. Sau khi thờ phượng, họ mở bảo tráp, dâng lên ba món lễ vật quý giá, mỗi món mang một ý nghĩa thần học sâu sắc, là lời giải thích về căn tính của Hài Nhi: Vàng, tượng trưng cho Vương Quyền, tuyên xưng Hài Nhi là Vua trên muôn vua, Đấng cai trị thế giới; Nhũ Hương, tượng trưng cho Thần Tính và chức Tư Tế, tuyên xưng Hài Nhi là Thiên Chúa, Đấng xứng đáng được thờ phượng; và Mộc Dược, tượng trưng cho Nhân Tính và cái chết, tiên báo Hài Nhi sẽ chịu đau khổ, chết và sống lại để cứu chuộc nhân loại.
Ba lễ vật này cũng là lời mời gọi mỗi người chúng ta tự vấn về những món quà chúng ta dâng lên Chúa trong cuộc đời mình. Chúng ta có dâng lên Ngài “vàng” của thời gian, của tài năng, của những gì quý giá nhất mà chúng ta sở hữu không? Hay chúng ta chỉ dâng lên Ngài những thứ thừa thãi, những gì còn lại sau khi đã thỏa mãn mọi nhu cầu cá nhân? Chúng ta có dâng lên Ngài “nhũ hương” của lòng tôn thờ, của lời cầu nguyện chân thành, của đời sống thánh thiện không? Hay chúng ta để khói nhũ hương của lời cầu nguyện bị lẫn lộn bởi khói bụi của những lo toan trần thế? Và cuối cùng, chúng ta có dâng lên Ngài “mộc dược” của sự chịu đựng, của những đau khổ và thử thách trong đời sống, kết hợp chúng với thập giá của Người không? Chính những hy sinh, những sự chết đi hằng ngày của cái tôi ích kỷ mới là món mộc dược đích thực, chuẩn bị cho sự Phục Sinh và sự sống đời đời.
Ý nghĩa sâu sắc nhất của Tin Mừng hôm nay lại nằm ở chi tiết cuối cùng: “Sau đó, họ được báo mộng là đừng trở lại với vua Hêrôđê nữa, nên đã đi lối khác mà về xứ mình.” Cuộc gặp gỡ với Chúa Giêsu không bao giờ là một cuộc gặp gỡ vô thưởng vô phạt. Nó là một sự kiện mang tính chuyển đổi triệt để. Gặp gỡ Đấng Kitô đòi hỏi một sự quay lưng dứt khoát với “lối cũ,” với “con đường Hêrôđê,” tức là con đường của quyền lực, của sự gian trá, của thói quen tội lỗi. “Đi lối khác” chính là hình ảnh đẹp nhất của sự sám hối và ơn gọi nên thánh. Nó có nghĩa là sau khi đã chiêm ngắm Ánh Sáng, chúng ta không thể nào sống trong bóng tối như trước được nữa; sau khi đã thờ phượng Sự Thật, chúng ta không thể nào quay lại với sự dối trá được nữa.
Con đường mới mà các đạo sĩ đi về là con đường của đức tin âm thầm, con đường của người đã được biến đổi. Họ trở về với xứ sở, với công việc cũ, với cuộc sống thường nhật, nhưng họ đã mang trong tim một bí mật vĩ đại, một Ánh Sáng vĩ đại. Họ trở thành những nhà rao giảng thầm lặng, những chứng nhân không lời về Thiên Chúa Cứu Độ. Đây là sứ mạng của mọi Kitô hữu sau khi được Hiển Linh: trở về với cuộc sống, nhưng không bao giờ trở về với nếp sống cũ. Chúng ta phải đi lối khác, lối của sự thật, của tình yêu, của lòng bác ái, dù con đường ấy có thể khó khăn và xa lạ với những người xung quanh.
Trong cuộc sống hiện đại, “ngôi sao” của chúng ta có thể là tiếng lương tâm, là một khoảnh khắc tĩnh lặng trong nhà thờ, là một lời khuyên chân thành từ một người bạn, hoặc là một biến cố đau thương khiến chúng ta phải nhìn lại cuộc đời. Chúng ta, những người con cái Chúa, cũng có thể mắc phải căn bệnh “Hêrôđê,” đó là nỗi sợ hãi mất đi sự an toàn, sự thoải mái, mất đi cái tôi cũ kỹ, mà từ chối chấp nhận sự thay đổi, sự canh tân mà Chúa Giêsu mang đến. Chúng ta cũng có thể mắc phải căn bệnh “kinh sư,” tức là biết Lời Chúa nhưng không áp dụng vào đời sống, để Lời Chúa trở thành một kiến thức vô hồn. Lễ Hiển Linh mời gọi chúng ta phá vỡ lớp vỏ bọc ấy, để tâm hồn được mở ra, để ánh sáng từ Bêlem chiếu rọi.
Sự Hiển Linh của Chúa Giêsu cho các nhà chiêm tinh là lời khẳng định mạnh mẽ về tính phổ quát của ơn cứu độ. Thiên Chúa là Cha của mọi dân tộc. Ngài không phân biệt chủng tộc, màu da, địa vị xã hội hay nền văn hóa. Ngài đến không chỉ cho người Do Thái mà còn cho tất cả các dân ngoại. Chính vì thế, lễ Hiển Linh là lễ của công lý và lòng thương xót. Nó nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm truyền giáo, không phải chỉ bằng lời nói suông, mà bằng chính cuộc sống “đi lối khác” của chúng ta. Mỗi Kitô hữu phải là một “ngôi sao” nhỏ, phản chiếu Ánh Sáng Giêsu, dẫn dắt những người lữ hành khác tìm đến máng cỏ Bêlem.
Chúng ta hãy cầu xin Chúa ban cho chúng ta đức tin kiên trì của những nhà chiêm tinh, để chúng ta không nản lòng khi “ngôi sao” dường như biến mất; ban cho chúng ta sự can đảm để dứt khoát “đi lối khác,” từ bỏ con đường thế tục để đi theo con đường hẹp của Tin Mừng; và ban cho chúng ta lòng quảng đại để dâng lên Chúa những món quà quý giá nhất: đó là trái tim tan vỡ vì tội lỗi, lòng trung thành tuyệt đối, và sự sống của chính mình. Sự Hiển Linh không kết thúc sau Giáng Sinh, nó phải là một tiến trình liên tục trong đời sống chúng ta, nơi mỗi ngày chúng ta nhận ra Chúa Giêsu rõ ràng hơn, yêu mến Ngài nhiều hơn, và trở nên giống Ngài hơn, để chính cuộc đời chúng ta trở thành một biểu tượng Hiển Linh, tỏ bày vinh quang và tình yêu của Thiên Chúa cho thế giới. Chúng ta được mời gọi trở thành những ngôi sao dẫn đường cho người khác giữa đêm tối của thời đại.
Lm. Anmai, CSsR
