Thứ Bảy Tuần V Thường Niên : LÒNG THƯƠNG XÓT CỦA THIÊN CHÚA VÀ SỨ VỤ TRUYỀN GIÁO

Thứ Bảy Tuần V Thường Niên

Thánh Cyrillô và Mêthôđiô

Tin Mừng: Mc 8,1-10

LÒNG THƯƠNG XÓT CỦA THIÊN CHÚA VÀ SỨ VỤ TRUYỀN GIÁO

Hôm nay, khi Giáo Hội tưởng niệm hai vị thánh vĩ đại, Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô, những người được gọi là Tông Đồ của người Xlavơ và là bổn mạng của Châu Âu, chúng ta được mời gọi lắng nghe lại đoạn Tin Mừng của Thánh Máccô (Mc 8,1-10) về phép lạ hóa bánh lần thứ hai. Thật ra, thoạt nhìn, câu chuyện về việc nuôi đám đông bốn ngàn người dường như chỉ là một phép lạ vật chất, một hành động quyền năng của Thiên Chúa nhằm giải quyết nhu cầu cơ bản về lương thực. Tuy nhiên, khi đặt đoạn Tin Mừng này trong bối cảnh cuộc đời và sứ mạng của hai vị thánh mà chúng ta mừng kính, và sâu xa hơn là trong toàn bộ mầu nhiệm cứu độ, chúng ta sẽ khám phá ra một sự liên kết vô cùng mật thiết và ý nghĩa: đó là mối tương quan giữa lòng thương xót của Thiên Chúa, sự đáp trả khiêm tốn của con người, và sứ mạng bẻ bánh Lời Hằng Sống cho muôn dân.

Điểm khởi đầu của Tin Mừng hôm nay không phải là nhu cầu của dân chúng, mà là lòng trắc ẩn của Đức Giêsu. Thánh Máccô ghi lại: “Hồi ấy, có một đám đông tụ họp lại, và vì họ không có gì ăn nên Đức Giêsu gọi các môn đệ đến mà bảo: ‘Thầy chạnh lòng thương đám đông này, vì họ đã ở với Thầy ba ngày rồi mà không có gì ăn. Nếu Thầy cho họ về nhà khi bụng đói, thì họ sẽ bị xỉu dọc đường, mà lại có những người từ xa đến'”. Lòng thương xót này, xuất phát từ Ngôi Lời nhập thể, chính là động lực căn bản cho mọi hành động của Người. Nó không phải là một cảm xúc thoáng qua, mà là một sự cam kết sâu sắc đối với phẩm giá và nhu cầu toàn diện của con người, cả về thể xác lẫn tinh thần. Dân chúng đi theo Người vì Lời giảng dạy và phép lạ của Người, họ bị cuốn hút bởi sự thật và tình yêu, và giờ đây, Đức Giêsu không thể để những người đã khao khát Lời Thiên Chúa phải chịu đói khát về thể chất. Đây là bài học nền tảng mà các Kitô hữu, và đặc biệt là những nhà truyền giáo, phải luôn khắc cốt ghi tâm: sứ mạng không thể tách rời khỏi sự cảm thông sâu sắc và cụ thể đối với hoàn cảnh của những người mình gặp gỡ.

Sự cảm thông này của Đức Giêsu đối với đám đông bị bỏ rơi, đám đông đang đói khát cả về vật chất lẫn tinh thần, phản ánh chính sự quan tâm của Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô đối với dân tộc Xlavơ. Hai vị thánh này đã nhận ra một sự đói khát sâu sắc hơn cả cái đói bánh mì: đó là sự đói khát Lương thực Lời Chúa trong một ngôn ngữ mà họ có thể hiểu. Dân Xlavơ lúc bấy giờ đang đứng trước ngưỡng cửa của đức tin, nhưng họ không có công cụ để tiếp nhận Lời Chúa một cách trọn vẹn, vì phụng vụ và Kinh Thánh chỉ được cử hành bằng tiếng Hy Lạp hoặc Latinh, những ngôn ngữ xa lạ với họ. Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô đã không chỉ giảng dạy bằng những ngôn ngữ đó rồi để mặc dân chúng, mà các ngài đã chạnh lòng thương, đã cảm thấy “bị xỉu dọc đường” thay cho dân chúng, và quyết định phải “bẻ bánh” Lời Chúa ngay trong “ngôn ngữ mẹ đẻ” của họ. Đây là hành động cao cả nhất của lòng thương xót truyền giáo: tôn trọng văn hóa, tôn trọng bản sắc và đảm bảo rằng thông điệp cứu rỗi được tiếp nhận một cách cá vị và sâu sắc nhất.

Các môn đệ, một lần nữa, lại bày tỏ sự hạn chế và tính toán của con người. Đối diện với lòng thương xót của Thầy, các ông chỉ nhìn thấy những trở ngại: “Làm sao có thể cho ngần ấy người ăn no được ở chốn hoang vắng này?” Câu hỏi này cho thấy các ông đã nhanh chóng quên đi phép lạ hóa bánh lần thứ nhất, quên đi quyền năng vô hạn của Thiên Chúa. Các ông chỉ biết tính toán bằng khả năng hạn hẹp của mình: địa điểm hoang vắng, số lượng người quá đông, và tiền bạc không có. Phản ứng này là một lời nhắc nhở cho tất cả chúng ta: khi đối diện với những thách đố lớn trong cuộc sống hay trong sứ mạng của Giáo Hội, chúng ta thường dễ rơi vào sự hoài nghi và thất vọng, chỉ nhìn vào “chốn hoang vắng” và “ngần ấy người” mà quên đi Đấng đang ở giữa chúng ta. Ngay cả khi chúng ta muốn thực hiện lòng thương xót, chúng ta lại bị trói buộc bởi những “cái không thể” và những tính toán lợi lộc.

Đứng trước sự nghi ngại của các môn đệ, Đức Giêsu không trách móc, mà chỉ hỏi một câu hỏi rất thực tế và cơ bản: “Anh em có mấy cái bánh?” Câu hỏi này chuyển trọng tâm từ những gì các ông không có (tiền bạc, nơi chốn thuận lợi) sang những gì các ông đã có (bảy chiếc bánh, một chút cá nhỏ). Đây chính là chìa khóa của mọi phép lạ và mọi sứ mạng thành công trong lịch sử Giáo Hội. Thiên Chúa không cần chúng ta phải có tất cả mọi thứ; Người chỉ cần chúng ta sẵn lòng dâng hiến những gì mình đang có, dù là nhỏ bé, để Người có thể nhân lên và thánh hóa. Các môn đệ đã đáp lời với sự khiêm tốn: “Thưa, có bảy cái.” Con số này, mặc dù nhỏ bé so với bốn ngàn người, nhưng lại là điểm khởi đầu cho một hành động vĩ đại của Thiên Chúa.

Hình ảnh “bảy chiếc bánh” này gợi lên hành trình của Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô. Điều mà các ngài có để dâng lên không phải là quyền lực chính trị hay quân đội, mà là trí tuệ và tình yêu ngôn ngữ. Thánh Cyrillô, một học giả uyên bác, đã dâng hiến kiến thức của mình để sáng tạo ra chữ viết Glagolitic, nền tảng cho chữ viết Xlavơ hiện đại. Thánh Mêthôđiô, với tư cách là một nhà quản lý và ngoại giao, đã dâng hiến kinh nghiệm và sự kiên trì để bảo vệ và phát triển công trình đó. Những thứ các ngài có lúc bấy giờ, trong mắt thế giới, có thể chỉ là “bảy chiếc bánh” – một bảng chữ cái mới, một bản dịch phụng vụ, một sự chấp nhận nhỏ nhoi ban đầu. Nhưng các ngài đã đặt tất cả những thứ nhỏ bé đó trong tay Đức Kitô. Nhờ sự dâng hiến khiêm tốn này, Đức Giêsu đã làm một phép lạ vĩ đại hơn nhiều so với việc chỉ nuôi thân xác: Người đã nuôi dưỡng linh hồn của cả một nền văn minh, đặt nền móng cho đức tin Kitô giáo trong lòng dân tộc Xlavơ, và bảo tồn bản sắc văn hóa của họ.

Tiếp theo đó là hành động bẻ bánh. Đức Giêsu “truyền cho đám đông ngồi xuống đất. Rồi Người cầm lấy bảy cái bánh, dâng lời tạ ơn, bẻ ra và trao cho các môn đệ để các ông dọn ra. Và các ông đã dọn ra cho đám đông.” Động từ “bẻ ra” (klao) là một động từ mang ý nghĩa sâu sắc trong Tin Mừng, luôn hướng đến việc thiết lập Bí tích Thánh Thể. Phép lạ hóa bánh không chỉ là việc tạo ra lương thực, mà là hành động của sự tự hiến và chia sẻ. Đức Giêsu tự bẻ chính mình, và Người trao cho các môn đệ để họ tiếp tục hành động bẻ ra đó. Đây chính là bản chất của sự phục vụ trong Giáo Hội. Chúng ta không tự mình tạo ra Lời Chúa hay Ân sủng, nhưng chúng ta là những người lãnh nhận Lời và Ân sủng đó, và nhiệm vụ của chúng ta là “dọn ra” cho người khác. Chúng ta được mời gọi trở thành những bàn tay trung gian, bẻ bánh Lời Chúa và Bánh Sự Sống, để mọi người đều được no thỏa.

Chúng ta thấy, sự phục vụ của các môn đệ trong câu chuyện Tin Mừng đã được thể hiện một cách trọn vẹn. Họ không còn thắc mắc về sự hoang vắng hay số lượng người nữa. Họ đã trở thành công cụ đắc lực trong tay Thầy, nhận lấy những chiếc bánh đã được chúc phúc và bẻ ra để phân phát. Sự vâng lời và phục vụ này là cần thiết để phép lạ được hoàn tất. Cũng vậy, Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô đã đóng vai trò là “những người dọn ra” Lời Chúa. Họ đã thực hiện công việc phiên dịch và phổ biến Thánh Kinh cùng phụng vụ một cách tận tụy và kiên nhẫn. Sự nghiệp của họ gặp không ít gian nan: bị tố cáo là dị giáo vì dám sử dụng ngôn ngữ bình dân trong phụng vụ, bị các thế lực bảo thủ chống đối. Nhưng vì đã đặt sự dâng hiến nhỏ bé của mình vào tay Đức Kitô, công việc của các ngài đã mang lại hoa trái dồi dào.

Kết quả của phép lạ là sự dư dật: “Họ đã ăn và được no nê. Người ta còn thu lượm được bảy thúng đầy những mảnh vụn còn dư lại.” Ăn no nê không chỉ là đủ, mà là sự thỏa mãn, sự mãn nguyện trọn vẹn, vượt quá sự mong đợi. Và điều quan trọng, luôn có phần dư lại. Phần dư bảy thúng này không phải là sự lãng phí, mà là dấu chỉ của ơn ban vô tận của Thiên Chúa. Khi Thiên Chúa hành động qua sự dâng hiến nhỏ bé của con người, kết quả luôn là sự phong phú và dư thừa, đủ để nuôi dưỡng những người khác trong tương lai. Sự dư dật này là lời khẳng định rằng sứ mạng truyền giáo không bao giờ là vô ích. Dù có lúc chúng ta cảm thấy mình chỉ có một vài chiếc bánh, nhưng với sự chúc lành của Thiên Chúa, những chiếc bánh đó sẽ trở thành nguồn lương thực không bao giờ cạn.

Sự dư dật này chính là di sản mà Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô để lại. Bảng chữ cái Glagolitic không chỉ là một công cụ ngôn ngữ, mà là “bảy thúng dư thừa” về mặt tinh thần. Nó là cánh cửa mở ra kho tàng đức tin cho hàng triệu người Xlavơ, cho phép họ không chỉ lắng nghe mà còn cầu nguyện và suy niệm Lời Chúa bằng ngôn ngữ của chính họ. Bằng cách làm cho Lời Chúa trở nên dễ hiểu, các ngài đã giúp dân tộc Xlavơ xây dựng một căn tính Kitô giáo mạnh mẽ và độc đáo. Các ngài đã đi tiên phong trong việc hòa nhập đức tin vào văn hóa, một nguyên tắc nền tảng của công cuộc truyền giáo hiện đại. Nếu không có sự dấn thân của các ngài, nhiều dân tộc Xlavơ có lẽ đã bị xỉu dọc đường trên hành trình đức tin, mất đi nguồn lương thực thiêng liêng quý giá.

Đoạn Tin Mừng kết thúc bằng việc Đức Giêsu giải tán đám đông và lên thuyền đi sang vùng Đanmanutha. Đây là một sự chuyển tiếp, một sự dịch chuyển sau khi sứ mạng được hoàn tất. Đức Giêsu không ở lại để tận hưởng thành quả của phép lạ, mà tiếp tục hành trình của mình. Điều này dạy chúng ta rằng sứ mạng truyền giáo là một hành trình liên tục, không có điểm dừng. Sau khi đã bẻ bánh và phân phát, chúng ta phải tiếp tục lên đường để mang Tin Mừng đến những nơi khác. Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô cũng đã làm như vậy; sau khi hoàn thành công việc vĩ đại của mình ở Moravia, các ngài tiếp tục hành trình đến Rôma để bảo vệ và nhận sự phê chuẩn cho công trình của mình, và chính tại đó, Thánh Cyrillô đã kết thúc cuộc đời mình. Cuộc đời của các ngài là một bằng chứng sống động về sự dấn thân không ngừng nghỉ cho Tin Mừng.

Anh chị em thân mến, khi nhìn vào gương của Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô, chúng ta phải tự hỏi: Đâu là những chiếc bánh mà tôi có thể dâng lên? Đâu là những đám đông đang đói khát mà tôi được mời gọi phục vụ? Và điều quan trọng hơn, làm thế nào tôi có thể trở thành một “người dọn ra” Lời Chúa cho những người xung quanh bằng một ngôn ngữ mà họ có thể hiểu? Trong thế giới hiện đại của chúng ta, “chốn hoang vắng” không chỉ là những nơi xa xôi hẻo lánh, mà còn là sự trống rỗng tinh thần, sự cô đơn giữa đám đông, sự đói khát ý nghĩa trong một xã hội vật chất. “Ngôn ngữ mẹ đẻ” mà chúng ta cần sử dụng không chỉ là lời nói, mà là ngôn ngữ của tình yêu, của sự lắng nghe, của hành động bác ái cụ thể, những điều mà người khác có thể cảm nhận và hiểu được.

Giống như Đức Giêsu, chúng ta phải chạnh lòng thương. Giống như hai vị thánh tông đồ, chúng ta phải dấn thân tìm ra cách thức sáng tạo để chia sẻ đức tin. Chúng ta không được phép để bất cứ ai “bị xỉu dọc đường” vì thiếu lương thực tinh thần. Mỗi người chúng ta, với tài năng, thời gian, và những gì nhỏ bé mình có (những “bảy chiếc bánh” của riêng mình), đều được mời gọi trở thành một kênh dẫn lòng thương xót của Thiên Chúa. Hãy dâng hiến những gì mình có, dù là một lời cầu nguyện, một hành động giúp đỡ, hay một lời giảng dạy chân thành, và tin tưởng rằng Thiên Chúa sẽ nhận lấy, chúc lành, bẻ ra, và nhân lên, để mang lại sự dư dật thiêng liêng cho nhiều người.

Chúng ta hãy cầu xin Thánh Cyrillô và Thánh Mêthôđiô, những người đã đặt Lời Chúa lên hàng đầu và dâng hiến cả cuộc đời để Lời ấy được vang vọng trong lòng muôn dân, xin các ngài chuyển cầu cho chúng ta. Xin cho chúng ta có được trái tim chạnh lòng thương của Đức Giêsu, sự thông minh và lòng nhiệt thành của Thánh Cyrillô, và sự kiên trì bền bỉ của Thánh Mêthôđiô, để chúng ta có thể làm giàu thêm kho tàng đức tin và tình yêu của Giáo Hội, bẻ bánh Lời Chúa cho những người đang đói khát Lương thực Hằng Sống, và đưa họ về bến bờ bình an của Đức Kitô. Amen.

Lm. Anmai, CSsR