Ngày thứ bảy trong Tuần Bát Nhật Giáng Sinh : NGÔI LỜI ĐÃ LÀM NGƯỜI VÀ CƯ NGỤ GIỮA CHÚNG TA

Ngày thứ bảy trong Tuần Bát Nhật Giáng Sinh

(Tr) Thánh Xin-vet-tê I (Sylvester I), Giáo Hoàng

 Ga 1, 1-18

NGÔI LỜI ĐÃ LÀM NGƯỜI VÀ CƯ NGỤ GIỮA CHÚNG TA

Lễ nhớ thánh Giáo hoàng Sylvester I được cử hành vào những ngày cuối cùng của năm phụng vụ, giữa mùa Giáng Sinh rực rỡ ánh sáng và mầu nhiệm Nhập Thể huyền diệu. Vào thời điểm khép lại một năm và chuẩn bị bước sang năm mới, Phụng vụ Lời Chúa lại đưa chúng ta trở về khởi điểm của mọi khởi điểm – về “Từ nguyên thủy” – như chính những lời đầu tiên trong Tin Mừng Gioan: “Từ nguyên thủy đã có Ngôi Lời, và Ngôi Lời ở với Thiên Chúa, và Ngôi Lời là Thiên Chúa.” Đây không chỉ là một tuyên ngôn thần học vĩ đại, mà còn là cánh cửa mở ra toàn thể mầu nhiệm Đức Giê-su Ki-tô, Con Một Thiên Chúa, Đấng đã mặc lấy xác phàm để cư ngụ giữa loài người.

Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta đi từ vô tận của vĩnh cửu đến sự nhỏ bé cụ thể của lịch sử, từ ánh sáng siêu nhiên của Thiên Chúa Ba Ngôi đến bóng tối và sự từ khước của trần gian, để rồi lại mở ra niềm hy vọng lớn lao nơi những ai tin và đón nhận. Ngôi Lời – Logos – là một khái niệm thần học sâu xa. Trong văn hóa Hy Lạp, Logos là lý trí, là nguyên lý sáng tạo và trật tự của vũ trụ.

Trong truyền thống Do Thái, Lời của Thiên Chúa là năng động, là quyền năng thiêng liêng tạo dựng và hướng dẫn lịch sử. Thánh Gioan kết nối cả hai truyền thống để khẳng định rằng: chính Đức Giê-su là Ngôi Lời, là Lời hằng sống, là sự sống và ánh sáng cho nhân loại. Qua Ngài, mọi sự đã được tạo thành, và nơi Ngài, sự sống không chỉ đơn thuần là sự hiện hữu sinh học, mà là một đời sống viên mãn, tràn đầy ý nghĩa, tình yêu và chân lý. Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối, và bóng tối không thắng được ánh sáng. Đây là một hình ảnh tuyệt vời cho mầu nhiệm Giáng Sinh: ánh sáng của Thiên Chúa rạng ngời giữa thế gian đầy tội lỗi và hỗn mang. Nhưng ánh sáng ấy không bị dập tắt, dù bóng tối có cố sức phủ lấp.

Và thế gian – dù được tạo dựng bởi chính Ngài – lại không nhận ra Ngài. Con người – dù là hình ảnh của Thiên Chúa – lại từ chối không đón nhận Đấng đã yêu thương họ đến mức nhập thể làm người. “Người đã đến nhà các gia nhân Người, và các gia nhân Người đã không tiếp nhận Người.” Câu này là một tóm kết đau lòng về lịch sử cứu độ và cũng là thực trạng của lòng người qua muôn thế hệ. Con người dễ dàng tiếp nhận điều mình muốn, điều hợp với ý mình, nhưng lại khép kín trước điều thách thức và vượt quá sự hiểu biết tự nhiên.

Tuy nhiên, Tin Mừng không kết thúc trong u sầu. Thánh Gioan viết: “Nhưng phàm ai tiếp nhận Người, thì Người ban cho quyền trở nên con cái Thiên Chúa.” Đây là một cuộc chuyển hóa kỳ diệu. Đón nhận Đức Giê-su không chỉ là chấp nhận một nhân vật lịch sử, một mẫu gương đạo đức, mà là mở lòng đón lấy chính sự sống thần linh, trở thành nghĩa tử trong gia đình Thiên Chúa. Và điều này không đến từ huyết thống, ý chí con người, nhưng từ chính Thiên Chúa – một sự tái sinh thiêng liêng, một cuộc vượt qua từ bóng tối vào ánh sáng. Cao điểm của đoạn Tin Mừng là câu: “Ngôi Lời đã làm người và cư ngụ giữa chúng ta.” Thiên Chúa không chọn cách cứu độ từ xa, không gửi lời nhắn hay lý thuyết, nhưng Ngài đến, ở lại và sống trọn kiếp người.

Từ “làm người” ở đây không chỉ là nhập thể cách hình thức, mà là chấp nhận mọi giới hạn, đau khổ, sự mong manh của con người – ngoại trừ tội lỗi – để yêu thương và cứu độ từ bên trong. Từ “cư ngụ” được thánh Gioan dùng mang ý nghĩa “dựng lều”, gợi lại thời dân Israel trong sa mạc, nơi Thiên Chúa cư ngụ giữa dân trong Lều Hội Ngộ. Giờ đây, Đức Giê-su chính là Lều mới, là Đền thờ đích thực, là nơi con người gặp gỡ Thiên Chúa, là dấu chỉ sống động rằng Thiên Chúa mãi mãi ở cùng dân Ngài. Đứng trước mầu nhiệm ấy, Gioan Tẩy Giả đã khiêm tốn làm chứng: “Đây là Đấng tôi đã nói đến… Người đến sau tôi, nhưng có trước tôi.”

Và chính từ sự sung mãn của Người mà “chúng ta đã lãnh nhận hết ơn này đến ơn khác.” Những ơn đó là gì? Là sự tha thứ, là sự thật, là sự sống đời đời, là khả năng trở nên con cái Thiên Chúa, là niềm vui sâu thẳm không ai lấy được. Thánh Gioan còn nhấn mạnh một sự phân biệt giữa Lề Luật và ơn thánh: “Chúa ban Lề luật qua Môsê, nhưng ơn thánh và chân lý thì ban qua Đức Giê-su Ki-tô.” Lề luật giúp chỉ đường, nhưng không ban sức mạnh để sống theo đường ấy.

Chỉ trong Đức Giê-su, con người mới nhận được ân sủng – tức là chính sự sống và tình yêu của Thiên Chúa – và chân lý – tức là sự mạc khải trọn vẹn về Thiên Chúa và về chính con người. Như thế, Ngôi Lời nhập thể không chỉ là một sự kiện quá khứ, mà là một thực tại hiện tại và sống động. Mỗi ngày, mỗi giờ, Thiên Chúa vẫn tiếp tục “làm người” trong các biến cố đời sống, trong Lời Chúa, trong Bí tích, và đặc biệt nơi tha nhân – nhất là những người nhỏ bé, nghèo khổ, yếu đuối. Câu kết thúc Tin Mừng hôm nay mang một lời khẳng định mạnh mẽ: “Không ai thấy Thiên Chúa bao giờ, nhưng Con Một, Đấng hằng ở nơi cung lòng Chúa Cha, chính Người đã mạc khải về Ngài.” Nghĩa là muốn biết Thiên Chúa là ai, chúng ta không cần tìm trong những lý thuyết cao siêu hay thần thoại viễn vông, nhưng hãy nhìn vào Đức Giê-su Ki-tô, lắng nghe lời của Ngài, chiêm ngắm cuộc sống, cái chết và sự phục sinh của Ngài – nơi đó, chúng ta sẽ thấy dung nhan thật của Thiên Chúa: một Thiên Chúa yêu thương, khiêm hạ, trung tín và đầy lòng thương xót.

Phần áp dụng vào đời sống giáo dân hôm nay chính là lời mời gọi hãy mở lòng ra để Ngôi Lời cư ngụ trong chính đời sống mình. Chúng ta được mời gọi không chỉ để mừng mầu nhiệm Nhập Thể như một biến cố lịch sử đã qua, nhưng là để sống thực tại ấy mỗi ngày: bằng việc để Lời Chúa chiếu soi những bóng tối nội tâm, bằng việc để cho sự thật và ân sủng của Đức Ki-tô thanh tẩy những ngõ ngách u mê trong tâm hồn, bằng việc sống như những người con của ánh sáng giữa một thế giới còn nhiều bóng tối của hận thù, chia rẽ, bất công, và vô cảm.

Hãy để Chúa thực sự “làm người” nơi chính đời sống thường ngày của chúng ta: trong cách ta sống yêu thương trong gia đình, trong sự trung thực nơi công việc, trong sự lắng nghe và tha thứ trong các tương quan. Hãy nhớ rằng khi ta mở lòng đón nhận Chúa, thì chính Chúa cho ta quyền trở nên con cái Thiên Chúa – và đó là căn tính cao cả nhất, là ơn gọi sâu xa nhất của đời Ki-tô hữu. Mỗi khi ta lãnh nhận Thánh Thể, ta đón nhận chính Ngôi Lời làm người, và lúc ấy, ta được mời gọi trở nên “lều tạm” mới, nơi Chúa hiện diện giữa trần gian. Ước gì trong năm mới, mỗi người giáo dân không chỉ cầu mong phúc lành, mà dám sống như người mang phúc lành đến cho người khác: sống đơn sơ, sống thành thật, sống phục vụ, sống quảng đại.

Ước gì ánh sáng của Ngôi Lời không chỉ chiếu soi nhà thờ, hang đá hay trang Tin Mừng, mà chiếu rọi từng góc khuất của tâm hồn, gia đình và cộng đoàn chúng ta. Và ước gì, như thánh Giáo hoàng Sylvester I, người đã kiên vững bảo vệ chân lý đức tin trong những ngày đầu của Hội Thánh, chúng ta cũng biết sống chứng nhân cho ánh sáng của Lời – không chỉ bằng lời nói, mà bằng cả đời sống khiêm hạ và dấn thân vì Nước Trời. Như vậy, mầu nhiệm Nhập Thể sẽ không chỉ là câu chuyện được kể, nhưng là sự sống được cảm nghiệm, là ánh sáng được lan tỏa, là niềm vui được chia sẻ cho mọi người.

Lm. Anmai, CSsR