Thứ Bảy Tuần IV Thường Niên : TÂM HỒN NGƯỜI MỤC TỬ TỪ NGHỈ NGƠI ĐẾN CHẠNH LÒNG THƯƠNG
Thứ Bảy Tuần IV Thường Niên
Tin Mừng: Mc 6,30-34.
TÂM HỒN NGƯỜI MỤC TỬ: TỪ NGHỈ NGƠI ĐẾN CHẠNH LÒNG THƯƠNG
Kính thưa quý ông bà và anh chị em, đoạn Tin Mừng hôm nay (Mc 6,30-34) vén mở trước mắt chúng ta một khoảnh khắc rất đỗi con người và cũng rất đỗi thần thiêng trong cuộc đời sứ vụ của Đức Giêsu và các tông đồ. Đó là hình ảnh một cuộc họp báo cáo, một lời mời gọi nghỉ ngơi, một chuyến đi tìm kiếm sự yên tĩnh, và cuối cùng, một sự đối diện đầy chạnh lòng thương với nhu cầu không ngừng của nhân loại. Trong sự tuần hoàn này – từ hoạt động hăng say đến mệt mỏi rã rời, từ nhu cầu nghỉ ngơi đến sự thôi thúc của lòng trắc ẩn – chúng ta tìm thấy nhịp điệu đích thực của đời sống Kitô hữu, của mọi người môn đệ được sai đi.
Các tông đồ vừa trở về từ chuyến đi truyền giáo đầu tiên, một chuyến đi có lẽ đã mang lại nhiều kinh nghiệm vượt quá mong đợi của họ. Họ đã thực hiện những gì Chúa dạy: xua trừ ma quỷ, xức dầu chữa bệnh, rao giảng lời sám hối. Khi tề tựu quanh Thầy mình, họ hớn hở báo cáo mọi sự đã làm và mọi sự đã dạy. Đó là niềm vui của người chiến thắng, sự mãn nguyện của người gặt hái sau chuỗi ngày lao nhọc. Thế nhưng, đằng sau niềm hân hoan ấy, Đức Giêsu nhìn thấy một điều sâu xa hơn: sự kiệt sức. Sự kiệt sức về thể xác lẫn tinh thần. Người ta đi lại quá đông, công việc quá nhiều, đến nỗi các ông không còn kịp có giờ ăn uống nữa. Hình ảnh này phác họa rõ nét thực trạng của mọi công việc phục vụ đích thực: càng dấn thân, càng cạn kiệt; càng cho đi, càng trống rỗng. Công việc của Thiên Chúa không phải là một sở thích, mà là một sự tận hiến, và sự tận hiến ấy đòi hỏi phải trả giá bằng cả sức lực của mình.
Giữa cơn xoáy của công việc, Đức Giêsu đã đưa ra lời mời gọi thần thánh và cần thiết: “Hãy lui vào nơi vắng vẻ mà nghỉ ngơi đôi chút”. Lời mời gọi này không phải là một sự trốn tránh trách nhiệm hay một lời chấp thuận cho sự lười biếng. Đó là một mệnh lệnh về mặt thiêng liêng. Chúa không chỉ quan tâm đến hiệu quả công việc, mà còn quan tâm đến sức khỏe và tâm hồn của những người thợ. Nơi vắng vẻ, nơi tĩnh lặng, không chỉ là nơi để chợp mắt hay để dạ dày được lấp đầy; đó là không gian cần thiết để các tông đồ kết nối lại với cội nguồn sức mạnh, với Người. Đây là bài học về sự ưu tiên: để có thể tiếp tục cho đi, trước hết cần phải được nhận lãnh từ chính Chúa. Mọi sứ vụ Kitô giáo đều phải khởi đi từ sự chiêm niệm, từ sự nghỉ ngơi trong vòng tay của Thiên Chúa. Nếu không, hoạt động tông đồ sẽ biến thành sự năng động của con người, thành một thứ dự án nhân bản trống rỗng, một ngọn lửa bùng cháy chóng tàn.
Sự nghỉ ngơi được Chúa Giêsu mời gọi là một sự nghỉ ngơi có mục đích, là một sự tái tạo tâm linh. Giống như Người đã nhiều lần một mình lên núi cầu nguyện trước những quyết định lớn lao, Chúa muốn các môn đệ của mình, và cả chúng ta nữa, học được giá trị của sự cô tịch. Trong sự cô tịch, ta trút bỏ được gánh nặng của đám đông và của lời báo cáo; ta không còn phải là tông đồ hoạt động, mà trở lại là người môn đệ lắng nghe. Sự yên tĩnh là điều kiện để nghe được tiếng thì thầm của Chúa Thánh Thần giữa muôn vàn tiếng ồn ào của thế giới. Đó là nơi để ta nhận ra: thành công của sứ vụ không phải là do sức riêng ta, mà là do ơn sủng của Người. Lời mời gọi nghỉ ngơi ấy là một lời mời gọi tin tưởng, phó thác, và tái khẳng định vai trò của Thiên Chúa là Chủ và của ta là người phục vụ.
Họ đã vâng lời. Họ xuống thuyền và chèo đến một nơi vắng vẻ. Đây là hình ảnh đẹp của sự vâng phục và sự cần thiết của sự rút lui. Chiếc thuyền là biểu tượng của Giáo Hội, đưa các tông đồ, và qua họ, đưa chúng ta, đến bến bờ của sự tĩnh lặng nội tâm. Tuy nhiên, sự yên tĩnh mà các ông tìm kiếm lại không hề dễ dàng đạt được. Người ta thấy các ông đi và nhận ra. Từ các thị trấn xung quanh, họ đã nhanh chóng chạy bộ, vượt qua con đường ven biển, và đã chờ sẵn ở nơi các tông đồ sắp đặt chân đến. Lòng khao khát của dân chúng lớn hơn nhu cầu nghỉ ngơi của các tông đồ. Nhu cầu của thế giới luôn thường trực và cấp bách hơn mọi kế hoạch của chúng ta. Sự rút lui không được hoàn thành trọn vẹn. Lời mời gọi nghỉ ngơi của Chúa đã bị cắt ngang bởi tiếng gọi đau thương của nhân loại.
Sự kiện này dạy chúng ta một bài học quan trọng: sự nghỉ ngơi của người môn đệ không phải là sự đoạn tuyệt với thế giới, mà là một khoảng lặng giữa hai hành trình phục vụ. Người ta không thể tách biệt mình khỏi thế giới đau khổ để hưởng thụ sự yên tĩnh ích kỷ. Sự yên tĩnh chỉ có giá trị khi nó bồi dưỡng để ta có thể trở về và phục vụ cách tốt hơn. Cuộc sống của chúng ta cũng vậy, luôn bị bao vây bởi tiếng gọi của công việc, của gia đình, của những người thân yêu, của Giáo xứ và xã hội. Chúng ta khao khát một chút bình an, nhưng sự khao khát đó thường xuyên bị thách thức.
Và đây là đỉnh điểm của đoạn Tin Mừng, nơi mà trái tim của Đức Giêsu được vén mở trọn vẹn. Khi bước lên bờ và thấy đám đông dân chúng, những người đã chạy vội vàng đến, Người không bực mình vì kế hoạch nghỉ ngơi của mình bị phá vỡ. Người không than phiền vì sự mệt mỏi thể lý sắp phải chịu thêm. Trái lại, “Người chạnh lòng thương, vì họ như bầy chiên không người chăn dắt.” Lòng chạnh lòng thương của Đức Giêsu (tiếng Hy Lạp là splagchnizomai – động từ diễn tả một sự thương cảm sâu tận, từ ruột gan, từ nơi thâm sâu nhất của con người) chính là động cơ duy nhất và vĩnh cửu của mọi hành động cứu độ.
Đây không phải là một sự thương hại hời hợt, mà là một sự đồng cảm sâu sắc đến mức tự đồng hóa với nỗi đau và sự thiếu thốn của người khác. Đức Giêsu nhìn thấy đám đông không chỉ là những con người đói khát Lời Chúa, mà còn là bầy chiên không người chăn dắt. Điều này gợi lên hình ảnh trong Cựu Ước, nơi dân Israel lang thang trong sa mạc, lạc lối và yếu đuối vì thiếu người lãnh đạo, người hướng dẫn (x. Dân Số 27,17). Trong ánh mắt của Đức Giêsu, Người nhận ra nỗi cô đơn lớn nhất của nhân loại: sự thiếu vắng của chân lý và sự thiếu vắng của tình yêu mục tử.
Hình ảnh bầy chiên không người chăn dắt mang ý nghĩa sâu sắc: đó là những linh hồn bị bỏ rơi, những người đang tìm kiếm ý nghĩa cuộc đời nhưng lạc lối giữa vô vàn giáo thuyết và lời hứa hão huyền của thế giới. Đó là những con người đang chới với trong tội lỗi và đau khổ, không biết nương tựa vào đâu. Đức Giêsu nhìn thấy họ như những người đang bị bóc lột bởi những mục tử giả dối, những người chỉ lo lắng cho bản thân mình mà thôi. Ngày nay, bầy chiên không người chăn dắt vẫn còn rất đông đảo: những người bị gạt ra bên lề xã hội, những người trẻ hoang mang về tương lai, những gia đình tan vỡ, những linh hồn sống trong sự thờ ơ và vô vọng.
Lòng chạnh lòng thương của Đức Giêsu luôn dẫn đến hành động. Chạnh lòng thương không bao giờ là một cảm xúc thụ động. Kết quả của lòng trắc ẩn ấy là gì? “Rồi Người bắt đầu dạy dỗ họ nhiều điều.” Việc giảng dạy, việc chia sẻ Lời Chúa, chính là hành động mục tử thiết yếu nhất. Mục tử đích thực là người nuôi dưỡng chiên bằng Lời Hằng Sống, bằng chân lý giải thoát, bằng giáo huấn của Thiên Chúa. Giảng dạy không chỉ là truyền đạt kiến thức; đó là một sự trao tặng sự sống. Qua lời dạy, Đức Giêsu dẫn dắt bầy chiên trở lại với Chúa Cha, mang lại cho họ sự định hướng và niềm hy vọng.
Sứ mạng của các tông đồ, và của mọi Kitô hữu, được tóm gọn trong chính hành động này của Đức Giêsu: phải có lòng chạnh lòng thương mới có thể dạy dỗ. Nếu không có lòng thương xót, việc dạy dỗ chỉ là sự áp đặt, là giáo điều khô khan. Ngược lại, nếu lòng thương xót được khơi nguồn từ sự chiêm niệm và sự nghỉ ngơi với Chúa, thì lời dạy sẽ mang sức sống và quyền năng, vì nó đến từ chính Trái Tim của Người Mục Tử Tối Cao. Chúng ta được mời gọi trở thành những mục tử, những người chăn dắt, trong môi trường sống của mình: bằng lời nói và bằng đời sống. Chúng ta phải học cách nhìn thế giới với ánh mắt của Đức Giêsu, nhìn thấy sự thiếu thốn, sự lạc lối, và sự khao khát sâu xa của người khác.
Vậy, bài học hôm nay cho chúng ta là gì? Đó là nhịp điệu thánh của đời sống Kitô hữu: Hoạt động – Nghỉ ngơi – Thương xót – Phục vụ.
Thứ nhất, Hoạt động và Nghỉ ngơi (Sứ vụ và Thao luyện): Chúng ta không được phép để công việc làm tiêu hao mình đến mức mất đi sự kết nối với Chúa. Giống như các tông đồ, chúng ta phải có những khoảnh khắc lui về nơi vắng vẻ. Trong cuộc sống bận rộn, “nơi vắng vẻ” có thể là góc cầu nguyện riêng, là giờ Kinh Thánh mỗi sáng, là thánh lễ mỗi ngày, là một buổi tĩnh tâm định kỳ. Sự nghỉ ngơi này là một sự kháng cự thánh thiêng chống lại sự cám dỗ của chủ nghĩa hoạt động (activism), vốn coi trọng việc làm hơn là người làm. Nếu không nghỉ ngơi, chúng ta sẽ cho đi từ sự kiệt quệ của chính mình, thay vì từ sự sung mãn của ân sủng Thiên Chúa.
Thứ hai, Sự gián đoạn thánh: Chúng ta phải chấp nhận rằng sự yên tĩnh của mình có thể bị gián đoạn. Nhu cầu của tha nhân là tiếng gọi của Chúa. Giống như Đức Giêsu, chúng ta phải biết vượt qua sự mệt mỏi cá nhân để đáp lại tiếng kêu cứu. Điều này đòi hỏi một sự hoán cải nội tâm sâu sắc: thay vì nhìn vào sự phiền toái, ta nhìn vào nhu cầu; thay vì than trách sự gián đoạn, ta tạ ơn vì cơ hội để phục vụ. Khi chúng ta rời khỏi chiếc thuyền “nghỉ ngơi” và thấy đám đông “đã đợi sẵn”, đó là lúc ta được mời gọi để trở nên giống Thầy mình một cách trọn vẹn nhất.
Thứ ba, Chạnh lòng thương là động lực: Điều duy nhất có thể chuyển đổi sự khó chịu vì bị gián đoạn thành hành động yêu thương là lòng chạnh lòng thương đích thực. Hãy xin Chúa ban cho chúng ta khả năng nhìn người khác như “chiên không người chăn dắt” – không phải bằng con mắt phán xét về sự kém cỏi, mà bằng con mắt xót thương về sự thiếu thốn. Lòng chạnh lòng thương này sẽ biến lời nói của chúng ta thành Lời Sống, hành động của chúng ta thành Phép Thánh Thể. Nó sẽ giúp chúng ta kiên nhẫn dạy dỗ nhiều điều, không phải theo ý riêng mình, mà theo nhu cầu của người nghe.
Đoạn Tin Mừng này không chỉ là một câu chuyện lịch sử; đó là bản đồ cho đời sống sứ vụ của Giáo Hội hôm nay. Chúng ta được sai đi giữa một thế giới đầy những bầy chiên lạc lối. Chúng ta là những người kế thừa sứ mạng giảng dạy và chăn dắt. Nhưng để chu toàn sứ mạng ấy, ta cần phải làm chủ được nhịp điệu thánh của đời mình: biết rút lui về bên Chúa để được nghỉ ngơi, và biết mở lòng ra với người lân cận để được chạnh lòng thương. Chỉ khi thực hành sự nghỉ ngơi thánh thiêng đó, chúng ta mới có thể đứng vững trước những nhu cầu không ngừng của đám đông, và tiếp tục dạy dỗ họ nhiều điều bằng chính Lời Hằng Sống của Đức Kitô. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
