Thứ Tư Tuần 1 Mùa Chay : DẤU LẠ VĨ ĐẠI NHẤT

Thứ Tư Tuần 1 Mùa Chay

Tin Mừng: Lc 11,29-32 Dấu lạ ông Giôna

DẤU LẠ VĨ ĐẠI NHẤT: SỰ ĂN NĂN

Kính thưa cộng đoàn phụng vụ, chúng ta đang bước sâu hơn vào những ngày đầu tiên của Mùa Chay thánh, một thời điểm được Thiên Chúa ban tặng để mỗi người chúng ta dừng lại, chiêm nghiệm và canh tân đời sống mình. Khi đã được xức tro và nghe lời mời gọi “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng”, tâm hồn chúng ta được mời gọi hướng về Lời Chúa hôm nay, một đoạn Tin Mừng mạnh mẽ và đầy thách thức từ thánh Luca.

Đức Giêsu đã thấy một đám đông đang vây quanh Người, một đám đông dường như có lòng nhiệt thành, nhưng lại đang mắc phải một căn bệnh tinh thần đã tồn tại từ lâu trong lịch sử dân Israel: đó là sự ham muốn những dấu lạ, những bằng chứng siêu nhiên, những màn trình diễn hùng vĩ để củng cố đức tin vốn đã lung lay của mình. Họ đòi một dấu lạ từ trời, một minh chứng không thể chối cãi để xác nhận rằng Người chính là Đấng Thiên Sai. Nhưng Chúa Giêsu, Đấng thấu suốt tâm can, đã nhìn thấy sự cứng lòng, sự thiếu chân thành đằng sau sự đòi hỏi đó. Người gọi họ là “thế hệ gian ác” vì họ không sống trong đức tin nhưng lại luôn tìm kiếm những bằng chứng trần thế để thỏa mãn trí tò mò và sự hoài nghi của mình. Đây là lời cảnh báo đầu tiên mà Lời Chúa muốn gửi đến chúng ta trong Mùa Chay này: đừng để đời sống đức tin của chúng ta bị chi phối bởi những mong đợi về phép lạ hay những bằng chứng hãi hùng, mà phải đặt nền trên Lời hằng sống và lòng sám hối chân thành.

Thế hệ đương thời của Chúa Giêsu muốn một thứ gì đó lớn hơn, hoành tráng hơn, hiển nhiên hơn những gì họ đang thấy. Họ thấy Đức Giêsu giảng dạy với uy quyền, chữa lành người bệnh, xua trừ ma quỷ, nhưng họ vẫn không thỏa mãn. Họ muốn một dấu ấn siêu việt, một con dấu đến từ trời. Và Chúa đã đáp lại bằng một lời từ chối thẳng thừng, nhưng đồng thời lại đưa ra một lời hứa, hay đúng hơn là một lời tiên báo duy nhất: “Sẽ không có dấu lạ nào được ban cho thế hệ này, ngoài dấu lạ ông Giôna.”

Dấu lạ Giôna là gì? Đối với dân thành Ninivê xưa, dấu lạ Giôna không phải là một phép lạ làm cho trời đất rung chuyển, không phải là một vệt sáng chói lòa, mà là một lời loan báo về sự hủy diệt sắp đến, một lời mời gọi khẩn thiết và duy nhất để sám hối. Chính việc Giôna đã ở trong bụng cá ba ngày ba đêm, rồi được ói ra và đi rao giảng, đã trở thành một dấu chỉ về quyền năng Thiên Chúa. Nhưng điều quan trọng hơn cả, điều đã khiến Giôna trở thành dấu lạ, chính là sự đáp trả bằng lòng ăn năn của toàn dân Ninivê. Khi đối chiếu Giôna với chính mình, Chúa Giêsu đã tiên báo về cái chết và sự phục sinh của Người: Người sẽ bị chôn vùi trong lòng đất ba ngày, rồi trỗi dậy vinh quang, trở thành dấu lạ vĩnh cửu và toàn vẹn nhất của Thiên Chúa cho nhân loại.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Tin Mừng này, khi Chúa Giêsu nói về dấu lạ Giôna, Người không chỉ nói về sự phục sinh sẽ xảy ra, mà còn nói về sự sống của Người hiện tại. Người đã hiện diện giữa họ, Người đã rao giảng, Người đã kêu gọi, và Lời của Người đã đủ để dẫn đến sự sám hối. Dấu lạ Giôna là dấu lạ của sự sám hối. Nó mời gọi chúng ta nhìn vào Lời Chúa, nhìn vào sự hiện diện của Chúa trong cuộc đời mình, và thay vì đòi hỏi thêm bằng chứng, hãy cúi đầu nhận ra thân phận tội lỗi và quay về. Mùa Chay chính là thời gian chúng ta tập trung nhận ra dấu lạ này: dấu lạ của Tình Yêu đã chết và sống lại vì chúng ta.

Chúng ta phải tự hỏi: chúng ta có đang sống trong tâm lý “thế hệ gian ác” ấy không? Phải chăng chúng ta cũng luôn đòi hỏi những dấu lạ vật chất, những minh chứng cụ thể và dễ dàng để củng cố niềm tin của mình? Chúng ta muốn thấy sự thịnh vượng thay vì sự khó khăn, muốn thấy sự thành công thay vì sự thất bại, muốn thấy sự chữa lành tức thì thay vì sự chịu đựng kiên nhẫn. Chúng ta tìm kiếm Thiên Chúa ở những nơi xa xôi, trong những sự kiện phi thường, trong khi Người đang hiện diện một cách khiêm tốn và gần gũi trong Bàn Thờ, trong Lời Kinh Thánh, và trong khuôn mặt của người nghèo khổ. Mùa Chay là lúc chúng ta phải tập thói quen sống bằng đức tin thuần khiết, không bị vướng mắc bởi những đòi hỏi vô tận về sự chứng minh.

Đức tin đích thực không cần đến những dấu lạ liên tục để tồn tại. Đức tin đích thực là khả năng nhìn thấy sự hiện diện của Thiên Chúa ngay cả trong sự im lặng, trong sự bí ẩn, và trong sự đau khổ. Nếu chúng ta chỉ tin khi có phép lạ, đó không còn là đức tin nữa, mà là sự xác nhận dựa trên kinh nghiệm vật chất. Chúa Giêsu muốn chúng ta tin tưởng vào uy quyền của Lời Người, tin tưởng vào tình yêu vô điều kiện của Người, và sống đời sám hối như là câu trả lời xứng đáng nhất.

Để nhấn mạnh sự cứng lòng của thế hệ lúc bấy giờ, Chúa Giêsu đã đưa ra hai chứng nhân hùng hồn sẽ đứng lên trong ngày phán xét để kết án họ. Đây là một đoạn văn đầy kịch tính và ý nghĩa, khiến người nghe phải rúng động. Hai chứng nhân đó là: người dân thành Ninivê và Nữ hoàng Phương Nam.

Hãy bắt đầu với những người Ninivê. Họ là dân ngoại, không hề có Giao Ước với Thiên Chúa Israel. Họ là những kẻ được Giôna, một ngôn sứ bất đắc dĩ và có phần cứng lòng, đến rao giảng. Lời Giôna rao giảng vỏn vẹn, ngắn ngủi và không kèm theo một phép lạ nào cả. Thế nhưng, Kinh Thánh kể lại rằng, từ vua đến dân chúng, tất cả đều mặc bao, ngồi tro, và thật lòng sám hối. Sự sám hối của họ không phải là một hành động bề ngoài, mà là một sự thay đổi tận căn từ bên trong.

Chúa Giêsu nói: “Đến ngày phán xét, dân thành Ninivê sẽ đứng lên cùng với thế hệ này và kết án họ, vì xưa dân ấy đã sám hối khi nghe lời Giôna rao giảng; mà ở đây thì lại có người hơn Giôna!” Điều này có ý nghĩa gì với chúng ta?

Nó có nghĩa là chúng ta, những người Công giáo đã được Lời Chúa nuôi dưỡng, được Lời Chúa bao bọc hằng ngày, được nghe Tin Mừng trọn vẹn của Đấng Cứu Thế, lại có nguy cơ bị kết án bởi chính những người dân ngoại chưa bao giờ có cơ hội nghe Tin Mừng trọn vẹn như chúng ta. Sự kết án không đến từ việc chúng ta thiếu Tin Mừng, mà đến từ việc chúng ta đã phớt lờ Tin Mừng. Người dân Ninivê chỉ cần một Giôna, một ngôn sứ, để sám hối; còn chúng ta có Đức Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa, Đấng làm cho Lời Giôna được hoàn thành và vượt lên trên Giôna, nhưng chúng ta vẫn cứ ì ra, vẫn cứ trì hoãn sự sám hối, vẫn cứ đòi hỏi một điều gì đó khác.

Sự sám hối của Ninivê chính là tiêu chuẩn mà Thiên Chúa đặt ra cho Mùa Chay của chúng ta. Sám hối không phải là một hành động đơn lẻ, mà là một thái độ sống, là sự nhìn nhận tội lỗi và quyết tâm quay lưng lại với nó. Nếu chúng ta không sám hối khi có Chúa Giêsu, Đấng vĩ đại hơn Giôna đang hiện diện trong cuộc đời mình, thì quả thật, sự cứng lòng của chúng ta còn đáng trách hơn gấp bội lần.

Chứng nhân thứ hai là Nữ hoàng Phương Nam, hay còn gọi là Nữ hoàng Sêba. Bà đã vượt qua một quãng đường xa xôi, gian khổ, từ tận cùng trái đất, để đến nghe sự khôn ngoan của vua Salômôn. Lịch sử ghi nhận vua Salômôn là người khôn ngoan nhất trong mọi người. Nữ hoàng Sêba, vì khao khát khôn ngoan, vì muốn tìm kiếm sự thật và lẽ phải, đã không ngại gian lao. Bà đã hy sinh thời gian, tài sản, và sự thoải mái để đến nghe Lời khôn ngoan.

Và Chúa Giêsu cũng phán: “Đến ngày phán xét, nữ hoàng Phương Nam sẽ đứng lên cùng với thế hệ này và kết án họ, vì xưa bà đã từ tận cùng trái đất đến nghe lời khôn ngoan của vua Salômôn; mà ở đây thì lại có người hơn Salômôn!”

Chúa Giêsu tuyên bố Người chính là Đấng khôn ngoan hơn Salômôn, là chính Sự Khôn Ngoan của Thiên Chúa nhập thể. Lời rao giảng của Người không chỉ là lời khôn ngoan trần thế như Salômôn, mà là Lời ban sự sống đời đời, là Lời khai mở Nước Trời. Vậy mà thế hệ lúc bấy giờ lại không chịu đến, không chịu lắng nghe, thậm chí còn tìm cách bắt bẻ và loại trừ Người. Họ đã có Vua Khôn Ngoan tuyệt đối ngay giữa mình, nhưng họ lại không nhận ra.

Nữ hoàng Sêba trở thành một hình ảnh kết án chúng ta. Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta có bao nhiêu thứ để nghe, để xem, để làm? Chúng ta dành hàng giờ để lắng nghe tin tức, theo dõi mạng xã hội, giải trí bằng vô vàn hình thức khác nhau. Chúng ta sẵn sàng bỏ công sức, tiền bạc và thời gian để theo đuổi những sự khôn ngoan trần thế, những kiến thức chóng qua, những công nghệ mới mẻ. Nhưng, chúng ta có sẵn sàng bỏ ra một chút thời gian yên tĩnh, một khoảnh khắc tĩnh lặng để lắng nghe Lời Khôn Ngoan tuyệt đối, là chính Đức Giêsu Kitô, trong Thánh Lễ, trong giờ kinh nguyện, hay trong phút hồi tâm cá nhân không?

Sự khôn ngoan mà Nữ hoàng Sêba tìm kiếm là sự khôn ngoan để cai trị vương quốc trần gian; sự khôn ngoan mà chúng ta được mời gọi lắng nghe là sự khôn ngoan để xây dựng Nước Trời và cứu rỗi linh hồn. Nếu một người ngoại đạo, chỉ vì khao khát sự khôn ngoan trần thế mà sẵn sàng chịu đựng vất vả, thì chúng ta, những người có Lời Hằng Sống, có Đấng Khôn Ngoan tuyệt đối ngự trị trong Bí Tích Thánh Thể, phải thể hiện lòng khao khát và nhiệt thành đến mức nào mới là xứng hợp?

Mùa Chay này, chúng ta được mời gọi để sống như Nữ hoàng Phương Nam, sẵn sàng “từ tận cùng trái đất” tâm hồn mình, vượt qua mọi sự lười biếng, mọi sự xao nhãng, để đến với Chúa Giêsu, lắng nghe Lời Người trong sự khiêm tốn và vâng phục.

Dấu lạ Giôna, dấu lạ của sự sám hối và cái chết/sống lại của Con Người, đã được ban cho chúng ta trọn vẹn. Chúng ta không cần một dấu lạ nào khác, bởi vì dấu lạ vĩ đại nhất đã ở đây rồi, đang hiện hữu trước mặt chúng ta. Dấu lạ đó không phải là một bằng chứng để ép buộc chúng ta phải tin, mà là một lời mời gọi để chúng ta chọn tin.

Thế hệ ngày nay cũng là một “thế hệ gian ác” theo một cách nào đó. Chúng ta gian ác không phải vì chúng ta thiếu thông tin, nhưng vì chúng ta quá tải thông tin. Chúng ta đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối của Thiên Chúa, muốn Người phải chứng minh từng hành động của mình, trong khi chúng ta đang sống trong một thế giới mà sự nghi ngờ và hoài nghi đã trở thành bản năng thứ hai. Chúng ta tìm kiếm sự an toàn trong khoa học, trong tài chính, trong danh vọng, và cuối cùng, chúng ta bỏ quên nơi duy nhất có sự an toàn tuyệt đối: vòng tay yêu thương của Thiên Chúa.

Mùa Chay chính là câu trả lời của Giáo Hội cho căn bệnh “tìm kiếm dấu lạ” của thế hệ này. Giáo Hội không kêu gọi chúng ta tìm kiếm phép lạ, mà kêu gọi chúng ta thực hành ba cột trụ của Mùa Chay: Cầu nguyện, Ăn chay, và Bố thí.

Cầu nguyện là hành động của Nữ hoàng Phương Nam. Khi chúng ta cầu nguyện, chúng ta đang đi tìm kiếm Sự Khôn Ngoan hơn Salômôn. Cầu nguyện là việc chúng ta chủ động tạo ra sự tĩnh lặng cần thiết để Lời Chúa có thể vang vọng trong tâm hồn. Nếu không cầu nguyện, chúng ta sẽ không bao giờ nghe được Lời của Đấng Vĩ Đại hơn Salômôn; chúng ta sẽ chỉ nghe thấy tiếng ồn ào của thế giới và tiếng nói đòi hỏi của cái tôi. Chúng ta cần dành thời gian đặc biệt trong Mùa Chay này để gặp gỡ Chúa Giêsu trong thinh lặng, mở lòng đón nhận Lời Người, và để Lời ấy biến đổi chúng ta từ bên trong.

Ăn chay là hành động của dân thành Ninivê. Ăn chay không chỉ là việc kiêng khem thức ăn, mà còn là sự kiêng khem những thói quen xấu, những ham muốn vô độ, những thứ đang làm tâm hồn chúng ta chai đá và không thể nghe được Lời Chúa. Ăn chay, theo nghĩa thiêng liêng, là sự sám hối chân thành. Đó là việc chúng ta từ bỏ cái tôi kiêu ngạo, từ bỏ sự cứng đầu, và khoác lên mình “bao tải và tro” – biểu tượng của sự khiêm nhường và ăn năn. Nếu chúng ta ăn chay mà không sám hối, việc ăn chay đó chỉ là một hành động vật chất vô nghĩa.

Bố thí là hành động đi kèm với sự sám hối đích thực. Khi chúng ta nhận ra mình đã được Thiên Chúa yêu thương vô điều kiện và được tha thứ, sự đáp trả tự nhiên là phải thể hiện tình yêu đó ra bên ngoài qua việc phục vụ và chia sẻ cho người khác. Bố thí là việc thực hiện sự Khôn Ngoan mà chúng ta đã lắng nghe trong cầu nguyện. Đó là cách chúng ta trở nên giống Chúa Giêsu, Đấng đã ban chính mình làm Dấu Lạ Vĩ Đại nhất cho nhân loại.

Chúng ta phải nhớ rằng, Chúa Giêsu không khiển trách những người tìm kiếm dấu lạ vì họ muốn tin. Người khiển trách họ vì họ tìm kiếm dấu lạ để trốn tránh sự sám hối. Nếu họ đã thật lòng sám hối và mở lòng ra đón nhận Lời Chúa, họ đã không cần đòi hỏi thêm bất kỳ dấu lạ nào nữa.

Mùa Chay này, chúng ta được mời gọi loại bỏ mọi sự đòi hỏi, mọi sự nghi ngờ, và chấp nhận Chúa Giêsu như Dấu Lạ duy nhất và tối hậu. Người đã ban chính mình cho chúng ta. Người đã chết và sống lại để cho chúng ta thấy rõ ràng rằng, tình yêu của Thiên Chúa là có thật, sự sống đời đời là có thật, và ơn cứu độ là có thật. Chúng ta không cần nhìn lên trời để thấy một phép lạ nào khác. Chúng ta chỉ cần nhìn vào thập giá và Thánh Thể.

Hãy để Lời Chúa hôm nay chạm đến tận cùng tâm hồn mỗi người. Hãy can đảm nhìn nhận những lúc chúng ta đã là “thế hệ gian ác” khi tìm kiếm những bằng chứng trần thế để củng cố đức tin. Hãy khiêm tốn nhìn vào gương của dân thành Ninivê và Nữ hoàng Sêba. Nếu họ, với những cơ hội ít ỏi hơn chúng ta, đã có thể sám hối và khao khát Khôn Ngoan, thì chúng ta càng phải làm được nhiều hơn thế.

Sự sám hối không phải là một gánh nặng, mà là một quà tặng. Nó là cơ hội để chúng ta giải phóng bản thân khỏi những xiềng xích của tội lỗi và sự hoài nghi. Khi chúng ta thật lòng ăn năn, chúng ta sẽ không còn cần đến những dấu lạ nào nữa, bởi vì chính đời sống mới mẻ, được đổi mới trong ân sủng của chúng ta, sẽ trở thành dấu lạ sống động cho thế giới thấy.

Xin Mẹ Maria, Nữ Vương các Ngôn Sứ và là Đấng đã lắng nghe Lời Chúa với lòng tin tuyệt đối, cầu bầu cho chúng ta. Xin Người giúp chúng ta trong suốt Mùa Chay này, biết sống trọn vẹn với Tin Mừng, biết coi sự sám hối là niềm vui và ơn cứu độ, để trong ngày Chúa đến, chúng ta không bị kết án bởi những người Ninivê hay Nữ hoàng Phương Nam, nhưng được đứng vững trong vinh quang của Đức Kitô phục sinh.

Lm. Anmai, CSsR