VIỆC ĐỀN TỘI

Hỏi: xin Cha giải thích rõ: Khi xưng tội thì Chúa đã tha thứ hết mọi tội rồi. Vậy tại sao còn phải làm việc “đền tội” sau đó? Như vậy có phải Chúa không tha hết hay tha có điều kiện thôi hay sao?

Trả lời: Theo giáo lý của Giáo Hội, tội được chia ra làm hai loại: tội trọng (mortal sin) và tội nhẹ (venial sin). Nhưng mọi tội đều có thể được tha, nếu thực tâm thống hối và còn tin tưởng vào lòng thương xót của Chúa, trừ tội phạm đến Đức Chúa Thánh Thần, tức là tội chối bỏ Thiên Chúa hoàn toàn. (x. Mc 3:28-29).

Tội được tha qua bí tích hoà giải nhưng phải được đền bù lại bằng các việc lành sau đó vì “Ơn tha tội xoá mọi tội lỗi, nhưng không sửa chữa được những xáo trộn mà tội đã gây ra” như Thánh Công Đồng Trentinô đã dạy. (x SGLCG, số 1459).

Nói khác đi, khi ta thành tâm xưng tội, thì tội được tha và giúp ta lấy lại tình thân với Chúa. Nhưng phải làm một số việc lành tương xứng để đền bù. Thí dụ, lấy của ai cái gì, thì phải trả lại người ấy cách nào đó vì phép công bằng đòi buộc. Giết người không thể đền mạng được nhưng phải làm việc gì có giá trị bảo vệ sự sống để đền bù lại. Nghiã là không thể đọc năm ba kinh Lậy Cha, Kính Mừng để đền tội giết người hay làm thiệt hại danh dự và tài sản của người khác được. Đây là việc “đền tội” (penance) mà các cha giải tội đòi hối nhân phải làm để sửa chữa những hậu quả do tội gây ra, sau khi đã xưng và được tha qua ơn phép tha tội (absolution).
Mặt khác, cũng theo giáo lý của Giáo Hội, thì tội mang lại hai hậu sau đây, tùy mức phạm là nặng hay nhẹ:

Cả hai loại tội trọng và tội nhẹ, sau khi được tha qua bí tích hoà giải, đều để lại hậu quả xáo trộn nhiều ít trong tâm hồn hối nhân như Thánh Công Đồng Trentinô đã dạy trên đây.

Vì thế cần được thanh tẩy qua việc “đền tội” để xoá đi cái gọi là “hình phạt hữu hạn” (temporal punishment) sau khi tội được tha nhờ bí tích hoà giải. Việc đền tội này, nếu không làm khi còn sống thì phải được thanh luyện sau khi chết trong nơi gọi là “Luyện tội” (Purgatory). Và đây là lý do vì sao Giáo Hội dạy các tín hữu còn sống phải làm việc lành và cầu nguyện cho các linh hồn nơi luyện tội để giúp họ mau thoát khỏi hình phạt hữu hạn nói trên để gia nhập hàng ngũ các Thánh trên Thiên Đàng, hưởng Nhan Thánh Chúa đời đời.

Hình phạt hữu hạn không phải là sự “trả thù” của Thiên Chúa. Cũng không phải vì Chúa không tha thứ hoàn hoàn cho con người mà vì hậu quả của tội gây ra cho hối nhân cần được sửa chữa mà thôi. (x. SGLCG, số 1472).

Nói cách cụ thể, ta có thể dùng hình ảnh này để minh họa cho điều vừa giải thích trên đây: tội lỗi được ví như những cái đinh (nails) đóng vào tường. Khi đinh được gỡ đi thì để lại những lỗ hổng to hay nhỏ trên tường tùy đinh to hay nhỏ. Vì thế, phải lấp các lỗ này sau khi đinh được tháo gỡ để mặt tường được nhẵn nhụi, phẳng phiu. Việc đền tội cũng được ví tương tự như vậy. Sau khi được tha, tội ví như đinh được rút ra khỏi tường nhưng lổ hổng còn để lại. Vậy phải lấp các lỗ hổng này bằng việc đền tội để tẩy xoá đi những hậu quả do tội để lại trong tâm hồn hối nhân.

Đó là lý do vì sao hối nhân phải làm việc “đền tội” sau khi đã xưng các tội nặng nhẹ trong bí tích hoà giải như Giáo Hội dạy.
Ước mong giải thích này thoả mãn câu hỏi được đặt ra.

Lm Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn