Thứ Năm Tuần XI – TN: KINH LẠY CHA BẢN TÓM LƯỢC CỦA TOÀN BỘ TIN MỪNG

Thứ Năm Tuần XI Thường Niên – A

Tin Mừng: Mt 6,7-15 

KINH LẠY CHA: BẢN TÓM LƯỢC CỦA TOÀN BỘ TIN MỪNG

Phụng vụ Lời Chúa hôm nay đưa chúng ta vào trung tâm điểm của giáo huấn Chúa Giêsu, một giáo huấn không chỉ là lời khuyên luân lý mà còn là con đường sống, là hơi thở của người Kitô hữu. Đoạn Tin Mừng Mátthêu 6:7-15, ngay sau khi Chúa Giêsu dạy về sự cầu nguyện kín đáo và khiêm nhường, Người ban cho chúng ta bản mẫu tuyệt hảo của mọi lời cầu nguyện: Kinh Lạy Cha. Đây không chỉ là một công thức, mà là một mặc khải về quan hệ của chúng ta với Thiên Chúa và với nhau.

Trước khi ban cho chúng ta lời kinh này, Chúa Giêsu cảnh báo: “Khi cầu nguyện, anh em đừng lải nhải như dân ngoại; họ nghĩ rằng cứ nói nhiều thì mới được nhậm lời.” Lời cảnh báo này đặt nền tảng cho sự cầu nguyện đích thực: đó phải là sự đối thoại chân thành, xuất phát từ trái tim, chứ không phải là sự tích lũy lời nói. Chúa Giêsu muốn chúng ta hiểu rằng Thiên Chúa, Cha chúng ta, đã biết rõ điều chúng ta cần trước cả khi chúng ta thốt nên lời. Vấn đề không phải là làm cho Thiên Chúa nghe, mà là làm cho chính chúng ta lắng nghe và bước vào mối tương giao mật thiết với Người.

Và rồi, Người ban cho chúng ta công thức: “Vậy anh em hãy cầu nguyện như thế này: Lạy Cha chúng con ở trên trời.” Khởi đầu bằng chữ “Cha” (Abba). Trong tiếng Aram, đây là một từ thân mật, trìu mến mà một đứa trẻ dùng để gọi cha mình. Chúa Giêsu không chỉ mời gọi chúng ta gọi Thiên Chúa là Đấng Tạo Hóa uy nghiêm, mà là Cha Yêu Thương, Đấng gần gũi và đầy nhân hậu. Cụm từ “Cha chúng con” ngay lập tức phá vỡ bức tường ngăn cách, đưa chúng ta vào tư cách là con cái và đặt chúng ta vào một cộng đoàn huynh đệ. Lời cầu nguyện này không bao giờ là của riêng cá nhân, nhưng luôn là của toàn thể Hội Thánh, của toàn thể nhân loại đang mong mỏi được làm con cái Thiên Chúa.

Sau khi xác lập mối quan hệ gia đình này, lời kinh chuyển sang ba lời cầu nguyện đầu tiên, hướng về vinh quang của Thiên Chúa. Đó là thứ tự ưu tiên mà Chúa Giêsu muốn thiết lập trong đời sống chúng ta: Thiên Chúa trước, Nước Trời trước, ý muốn của Người trước.

“Danh Cha cả sáng.” Danh Thiên Chúa là chính sự hiện hữu, uy quyền và tình yêu của Người. Cầu xin cho Danh Cha cả sáng không phải là mong cho Thiên Chúa thêm vinh quang, vì vinh quang Người đã trọn vẹn. Đúng hơn, đó là lời khẩn cầu xin cho Danh Người được mọi người biết đến, được tôn trọng, và đặc biệt là được chính chúng ta phản chiếu qua đời sống thánh thiện. Danh Cha chỉ thực sự “cả sáng” khi chúng ta, những người mang danh Kitô hữu, sống xứng đáng với ơn gọi của mình, trở nên ánh sáng và muối men giữa trần gian. Khi người ta nhìn vào đời sống của chúng ta và nhận ra lòng nhân hậu, sự công bằng, và tình yêu, thì Danh Cha mới thực sự được tôn vinh.

“Nước Cha trị đến.” Nước Thiên Chúa không phải là một vương quốc chính trị hay địa lý, mà là sự hiện diện của quyền năng và tình yêu Thiên Chúa trong thế giới, bắt đầu từ tâm hồn chúng ta. Cầu xin cho Nước Cha trị đến là lời kêu xin khẩn thiết mong chờ ngày Chúa quang lâm, nhưng đồng thời cũng là cam kết hiện tại hóa Nước Trời ngay hôm nay. Nước Trời đến khi ta chiến thắng ích kỷ để sống bác ái, khi ta thay thế hận thù bằng tha thứ, khi ta thực thi công lý và bảo vệ người nghèo. Nước Cha trị đến là khi ý muốn của Thiên Chúa được thực hiện một cách trọn vẹn nơi đời sống của mỗi người.

“Ý Cha thể hiện dưới đất cũng như trên trời.” Đây là đỉnh cao của sự quy phục, là lời tuyên bố từ bỏ ý riêng để hoàn toàn phó thác vào ý định khôn ngoan của Thiên Chúa. Trên trời, các Thiên Thần tuân phục tuyệt đối. Dưới đất, chúng ta cũng được mời gọi làm như vậy. Ý Cha không phải lúc nào cũng dễ dàng chấp nhận, nhất là khi nó đi kèm với thử thách, đau khổ, hay sự hy sinh. Tuy nhiên, chỉ khi ý Cha được thực hiện, chúng ta mới tìm thấy bình an và ý nghĩa đích thực của cuộc đời. Cầu xin điều này là chấp nhận rằng Thiên Chúa biết điều gì tốt nhất cho chúng ta hơn chính chúng ta. Đó là xin ơn để có thể nói như Chúa Giêsu trong vườn Cây Dầu: “Xin đừng theo ý con, mà xin theo ý Cha.”

Sau khi đã hoàn toàn hướng về Thiên Chúa, ba lời cầu nguyện sau chuyển sang các nhu cầu thiết yếu của đời sống con người, nhưng vẫn được đặt trong một viễn cảnh cộng đồng và siêu nhiên.

“Xin Cha cho chúng con hôm nay lương thực hằng ngày.” Lương thực ở đây không chỉ là bánh ăn vật chất để duy trì sự sống thể xác. Chắc chắn nó bao gồm nhu cầu vật chất, và lời cầu xin này nhắc nhở chúng ta về sự lệ thuộc hoàn toàn vào Thiên Chúa cho mọi nhu cầu cơ bản. Nó dạy chúng ta sống cho hiện tại, không lo lắng quá mức về ngày mai, vì “hôm nay đã có cái lo của ngày hôm nay.” Nhưng quan trọng hơn, “lương thực hằng ngày” còn là Lời Chúa và đặc biệt là Bánh Hằng Sống, là Mình Thánh Chúa Kitô. Lời cầu xin này là khát vọng được nuôi dưỡng bằng chính sự sống của Thiên Chúa, được rước Chúa mỗi ngày để có sức mạnh thiêng liêng hoàn thành ý muốn của Người.

“Xin tha nợ chúng con như chúng con cũng tha cho những người mắc nợ chúng con.” Đây là lời cầu nguyện mang tính quyết định, là trái tim của Kinh Lạy Cha và là điều kiện sống còn cho sự cầu nguyện của người Kitô hữu. Chúa Giêsu lặp lại lời này ngay sau Kinh Lạy Cha, nhấn mạnh tầm quan trọng của nó: “Thật vậy, nếu anh em tha lỗi cho người ta, thì Cha anh em trên trời cũng sẽ tha lỗi cho anh em. Nhưng nếu anh em không tha lỗi cho người ta, thì Cha anh em cũng sẽ không tha lỗi cho anh em.”

Món “nợ” chúng ta mắc với Thiên Chúa là món nợ tội lỗi, là sự thiếu sót trong tình yêu, là sự xa rời giao ước. Món nợ này lớn đến mức chúng ta không bao giờ có thể tự mình trả nổi, và chỉ có Tình Yêu Vô Biên của Thiên Chúa mới có thể xóa bỏ. Nhưng Thiên Chúa đặt ra một điều kiện. Điều kiện đó không phải là một cuộc mặc cả, mà là một sự phản ánh, một sự đồng nhất giữa lòng Thiên Chúa và lòng chúng ta. Thiên Chúa tha thứ cho chúng ta hoàn toàn và vô điều kiện, nhưng Người muốn chúng ta tiếp nhận sự tha thứ đó không phải bằng lời nói suông, mà bằng hành động tha thứ cụ thể với anh chị em mình.

Sự tha thứ của chúng ta là dấu chỉ cho thấy chúng ta đã thực sự hiểu và đón nhận sự tha thứ của Thiên Chúa. Nếu chúng ta không thể tha thứ cho người anh em chỉ mắc nợ chúng ta một chút, làm sao chúng ta có thể xứng đáng nhận được sự tha thứ vô tận từ Thiên Chúa cho những món nợ tội lỗi khổng lồ của mình? Việc giữ lại sự giận hờn, sự thù oán, sự cay đắng là tự mình đóng cánh cửa lòng lại trước lòng thương xót của Thiên Chúa.

Tha thứ không phải là quên đi. Tha thứ là một hành vi ý chí, là sự chọn lựa từ bỏ quyền được trả thù, từ bỏ mong muốn người kia phải chịu đau khổ vì những gì họ đã gây ra cho mình. Đó là trao tặng người đã xúc phạm một cơ hội để họ được giải thoát, và quan trọng hơn, trao tặng chính mình sự giải thoát khỏi gông cùm của nỗi đau và sự hận thù. Sự tha thứ là sự tham dự vào quyền năng phục sinh của Chúa Kitô, biến cái chết của nỗi đau thành sự sống của bình an.

“Xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ.” Cuộc đời người Kitô hữu là một cuộc chiến thiêng liêng không ngừng. Cám dỗ không phải là tội lỗi, nhưng là cánh cửa dẫn đến tội lỗi. Cầu xin điều này là nhìn nhận sự yếu đuối của bản thân và năng quyền của ma quỷ. Chúng ta không xin Thiên Chúa loại bỏ cám dỗ, vì cám dỗ là cần thiết để trưởng thành trong đức tin và chứng minh lòng trung thành, nhưng chúng ta xin ơn sức mạnh và sự tỉnh thức để không bị cám dỗ đánh gục, để không sa chân vào cạm bẫy của tội lỗi. Chúng ta xin ơn biết phân định để nhận ra những mưu mô tinh vi của sự dữ.

“Nhưng cứu chúng con cho khỏi sự dữ.” Sự dữ ở đây không chỉ là những tai họa vật chất, mà còn là quyền lực của Ác thần, là Ma quỷ, kẻ luôn tìm cách tiêu diệt chúng ta. Đây là lời cầu xin kết thúc, tóm lại tất cả những gì chúng ta mong muốn: được Thiên Chúa che chở và giải thoát khỏi mọi sự dữ, cả hữu hình lẫn vô hình, cả trong hiện tại lẫn tương lai. Đó là một lời kêu cầu tín thác vào quyền năng cứu độ của Chúa Giêsu, Đấng đã chiến thắng sự chết và ma quỷ.

Anh chị em thân mến, Kinh Lạy Cha là như thế đó. Nó là một bản đồ dẫn chúng ta về Nước Trời. Nó là một tóm tắt thần học và luân lý. Nó dạy chúng ta đặt Thiên Chúa lên trên hết, rồi sau đó mới cầu xin những nhu cầu cần thiết cho cuộc sống và cuối cùng là xin ơn kiên vững trong cuộc chiến chống lại sự dữ.

Nhưng Tin Mừng hôm nay không dừng lại ở đó. Chúa Giêsu khép lại giáo huấn của mình bằng cách trở lại với điều kiện tha thứ, biến nó thành điều kiện tiên quyết cho sự cứu rỗi của chính chúng ta. Tại sao điều này lại quan trọng đến thế?

Sự tha thứ là bản chất của giao ước mới mà Chúa Giêsu thiết lập bằng máu mình. Thiên Chúa đã không chỉ tha thứ, Người đã xóa sạch. Người đã không chỉ quên, Người đã hy sinh Con Một. Nếu chúng ta nhận được sự hy sinh lớn lao đó mà vẫn ngoan cố ôm giữ những thù hận nhỏ mọn, thì chúng ta đang từ chối bản chất của giao ước đó. Chúng ta đang tự tuyên bố rằng mình không xứng đáng với lòng thương xót.

Việc không tha thứ biến chúng ta thành nô lệ của quá khứ. Nó cho phép người đã làm tổn thương chúng ta tiếp tục kiểm soát tâm hồn và tinh thần của chúng ta. Hận thù giống như việc tự mình uống thuốc độc mà mong người khác chết. Chỉ có tha thứ mới giải thoát cả người cho và người nhận. Tha thứ là chữa lành vết thương của quá khứ và mở ra tương lai của bình an.

Đây là một sự đòi hỏi không hề dễ dàng. Để tha thứ, đôi khi chúng ta phải trải qua một hành trình dài và đau đớn, phải cầu xin ơn Chúa để có thể buông bỏ sự oán giận. Chúng ta cần sức mạnh để nhận ra rằng người đã xúc phạm chúng ta cũng là một con người yếu đuối, cũng là hình ảnh của Thiên Chúa, và họ cũng cần được lòng thương xót che chở. Tha thứ là một hành động của tình yêu anh em, một tình yêu mà Chúa Giêsu đã thể hiện cách triệt để nhất từ trên thập giá.

Chúng ta phải làm một cuộc kiểm điểm lương tâm sâu sắc: Có ai đang mắc nợ tôi, không phải nợ tiền bạc, mà là nợ sự tổn thương, nợ sự phản bội? Tôi đã thực sự buông tha cho họ chưa? Hay tôi vẫn còn âm thầm đòi họ phải trả giá bằng sự xa cách, bằng sự phán xét, bằng sự khinh miệt của tôi? Nếu chúng ta chưa thể tha thứ, chúng ta chưa thể nói trọn vẹn lời cầu nguyện của Chúa Giêsu. Mỗi khi chúng ta đọc Kinh Lạy Cha, chúng ta đang tự đặt mình vào sự phán xét: “Xin tha nợ chúng con như chúng con cũng tha cho những người mắc nợ chúng con.” Lời “như” (as) này là một con dao hai lưỡi.

Chúa Giêsu không nói: “Xin tha nợ chúng con sau khi chúng con đã tha cho những người mắc nợ chúng con.” Người nói “như” chúng con đã tha. Điều này không phải là sự đồng nhất về mặt thời gian, mà là sự đồng nhất về mặt tinh thần: Tinh thần tha thứ vô điều kiện, tinh thần buông bỏ và nhân từ. Nếu không có tinh thần đó, lời cầu nguyện của chúng ta sẽ trở nên trống rỗng và vô hiệu.

Vậy, làm thế nào để chúng ta có thể sống trọn vẹn Kinh Lạy Cha, đặc biệt là điều kiện tha thứ?

Trước hết, chúng ta phải ý thức về tình con thảo. Chúng ta là con cái của Cha trên trời, được mời gọi sống theo bản tính của Cha mình. Nếu Cha là Đấng hay thương xót, thì con cái cũng phải là người có lòng thương xót. Chúng ta cần phải thường xuyên đặt mình dưới ánh sáng Lời Chúa để nhận ra những góc khuất ích kỷ, những tàn tích của thù hận còn sót lại trong tâm hồn mình.

Thứ hai, chúng ta phải cầu nguyện để xin ơn tha thứ. Tha thứ là một hồng ân của Chúa Thánh Thần. Không ai có thể tự sức mình tha thứ cho những tổn thương sâu sắc. Chúng ta phải nài xin Chúa Thánh Thần đổ đầy Tình Yêu của Người vào lòng chúng ta, để Người giúp chúng ta vượt qua những rào cản của nỗi đau và sự cay đắng. Mỗi lần đọc Kinh Lạy Cha, hãy cầu nguyện cách đặc biệt cho những người đã làm tổn thương mình, xin Chúa ban bình an cho họ, và xin Chúa ban bình an cho chính mình khi nhìn nhận họ.

Thứ ba, chúng ta phải thực hành sự bác ái cụ thể. Tha thứ không chỉ là cảm xúc, mà là hành động. Nó có thể bắt đầu bằng một hành động nhỏ: một lời cầu nguyện âm thầm, một cái gật đầu nhẹ nhàng, một sự không nhắc lại lỗi lầm cũ. Dần dần, những hành động này sẽ mở đường cho sự chữa lành thực sự trong tâm hồn. Sự tha thứ trọn vẹn bao hàm cả việc sẵn sàng tái lập mối quan hệ nếu có thể, hoặc ít nhất là mong muốn điều tốt đẹp cho người kia, dù mối quan hệ không thể hàn gắn lại như xưa.

Cuộc sống không thể có sự bình an nếu thiếu sự tha thứ. Gia đình không thể giữ được sự hiệp nhất nếu thiếu sự tha thứ. Hội Thánh không thể là chứng nhân của Nước Trời nếu thiếu sự tha thứ. Và tâm hồn chúng ta không thể đón nhận Thiên Chúa nếu nó còn bị lấp đầy bởi chất độc của sự giận hờn.

Kinh Lạy Cha là lời kinh của sự trưởng thành. Nó đưa chúng ta từ việc ngước nhìn Cha trên trời đến việc cúi xuống nhìn anh chị em mình. Nó là chiếc cầu nối giữa thiên đàng và trần gian, giữa tình yêu vô hạn của Thiên Chúa và tình yêu hữu hạn của chúng ta. Chúng ta chỉ có thể đạt được thiên đàng khi chúng ta đã học được bài học khó khăn nhất và cao cả nhất trên trần gian: bài học về tình yêu tha thứ.

Mỗi khi lặp lại lời kinh này, chúng ta không chỉ nói với Thiên Chúa, mà chúng ta còn tự hứa với chính mình, và hơn hết là tự hứa với Cha trên trời, rằng chúng ta sẽ sống tinh thần đó. Chúng ta không thể giả dối với Thiên Chúa, Đấng thấu suốt mọi tâm can.

Sống Tin Mừng hôm nay, chúng ta hãy ý thức sâu sắc rằng Kinh Lạy Cha là phương tiện tốt nhất để chúng ta nên thánh. Nó không chỉ là lời kinh chúng ta đọc, mà còn là khuôn mẫu cuộc đời chúng ta phải sống. Hãy để mỗi lời cầu xin trong Kinh Lạy Cha thấm nhuần và biến đổi chúng ta, để Danh Cha được cả sáng, Nước Cha được trị đến, và Ý Cha được thể hiện qua lòng thương xót và sự tha thứ của chúng ta.

Nguyện xin Chúa Thánh Thần giúp chúng ta, những người con cái Chúa, luôn sống xứng đáng với ơn gọi cao cả là làm chứng nhân cho Lòng Thương Xót của Thiên Chúa qua thái độ sẵn lòng tha thứ cho nhau. Amen.

Lm. Anmai, CSsR