Thứ Hai Tuần XXIX TN : Giàu có trước mặt Thiên Chúa – đừng để kho lẫm đầy mà tâm hồn trống rỗng!

Thứ Hai Tuần XXIX Thường niên 
Thánh Gio-an Đơ Brê-bớp, thánh I-xa-ác Giô-gơ, linh mục và các bạn tử đạo; Thánh Phao-lô Thánh Giá, linh mục (Lễ nhớ tự do)

Giàu có trước mặt Thiên Chúa – đừng để kho lẫm đầy mà tâm hồn trống rỗng!

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca (Lc 12, 13-21)

Khi ấy, có người trong đám đông thưa với Đức Giê-su rằng: “Thưa Thầy, xin Thầy bảo anh tôi chia phần gia tài cho tôi.” Người đáp: “Này anh, ai đã đặt tôi làm người xử kiện hay người chia gia tài cho các anh?” Và Người nói với họ: “Anh em phải coi chừng, phải giữ mình khỏi mọi thứ tham lam, không phải vì dư giả mà mạng sống con người được bảo đảm nhờ của cải đâu.” Sau đó Người nói với họ dụ ngôn này: “Có một nhà phú hộ kia, ruộng nương sinh nhiều hoa lợi, mới suy tính trong lòng rằng: ‘Mình sẽ làm gì đây? Vì còn chỗ đâu mà tích trữ hoa màu!’ Rồi ông ta tự bảo: ‘Mình sẽ làm thế này: phá những cái kho kia đi, xây những cái lớn hơn, rồi tích trữ tất cả thóc lúa và của cải mình vào đó. Lúc ấy ta sẽ nhủ lòng: Hồn ta hỡi, mình bây giờ ê hề của cải, dư xài nhiều năm thôi, cứ nghỉ ngơi, cứ ăn uống vui chơi cho đã!’ Nhưng Thiên Chúa bảo ông ta: ‘Đồ ngốc! Nội đêm nay, người ta sẽ đòi lại mạng ngươi, thì những gì ngươi sắm sẵn đó sẽ về tay ai?’ Kẻ nào thu tích của cải cho mình, mà không lo làm giàu trước mặt Thiên Chúa, thì số phận cũng như thế đó.”

NGƯỜI GIÀU CÓ TRƯỚC MẶT THIÊN CHÚA

Khởi đi từ một lời đề nghị có vẻ rất đời thường, rất hợp lý của một người trong đám đông: “Thưa Thầy, xin Thầy bảo anh tôi chia phần gia tài cho tôi”, Chúa Giêsu đã dẫn dắt chúng ta đi vào một trong những vấn đề cốt lõi và nhức nhối nhất của kiếp nhân sinh, đó là mối quan hệ giữa con người và của cải vật chất. Lời cầu xin ấy thoạt nghe chẳng có gì là xấu xa, nó phản ánh một thực tế tranh chấp vẫn diễn ra hằng ngày trong xã hội loài người, nơi mà tiền bạc và đất đai thường xuyên trở thành nguyên cớ chia rẽ tình máu mủ ruột thịt. Thế nhưng, Chúa Giêsu đã không dừng lại ở vai trò của một vị quan tòa phân xử chuyện đất đai, Người từ chối can thiệp vào vụ kiện tụng dân sự ấy không phải vì Người vô cảm trước sự bất công, mà vì Người muốn nhân cơ hội này để soi rọi vào tận đáy tâm hồn con người, nơi ẩn chứa một căn bệnh nguy hiểm hơn cả sự bất công xã hội, đó chính là lòng tham. Câu trả lời của Chúa Giêsu: “Anh em phải coi chừng, phải giữ mình khỏi mọi thứ tham lam” như một tiếng chuông cảnh tỉnh vang lên giữa một thế giới đang quay cuồng vì vật chất. Người khẳng định một chân lý thường bị lãng quên: mạng sống con người không được bảo đảm nhờ sự dư giả của của cải. Để minh họa cho chân lý này, Chúa Giêsu đã kể dụ ngôn về người phú hộ ngu dại, một câu chuyện không chỉ dành cho người Do Thái xưa kia mà còn là bức tranh chân thực về con người thời đại hôm nay.

Hình ảnh người phú hộ trong dụ ngôn là một người thành đạt theo tiêu chuẩn của thế gian. Ông ta có ruộng nương sinh nhiều hoa lợi, ông ta biết tính toán, biết lo xa và có kế hoạch phát triển tài sản rất rõ ràng. Ông ta không phải là kẻ lười biếng, cũng chẳng phải là kẻ gian ác cướp bóc của người khác. Sự giàu có của ông đến từ sự “sinh nhiều hoa lợi” của đất đai, một phần thưởng của lao động và thiên nhiên ưu đãi. Thế nhưng, cái sai lầm chết người của ông không nằm ở chỗ ông giàu có, mà nằm ở thái độ của ông đối với sự giàu có đó và đối với chính cuộc đời mình. Hãy lắng nghe cuộc độc thoại nội tâm của ông: “Mình sẽ làm gì đây? Vì còn chỗ đâu mà tích trữ hoa màu… Mình sẽ phá kho, xây cái lớn hơn… Hồn ta hỡi, mình bây giờ ê hề của cải… cứ nghỉ ngơi, ăn uống vui chơi cho đã”. Trong những lời toan tính ấy, chúng ta thấy xuất hiện dày đặc những đại từ “mình”, “ta”, “của mình”. Ông ta hoàn toàn cô độc trong sự giàu sang của mình. Không hề có bóng dáng của Thiên Chúa – Đấng ban cho mưa thuận gió hòa; không hề có bóng dáng của người thân, láng giềng hay những người nghèo khổ đang cần giúp đỡ. Thế giới của ông ta bị thu hẹp lại chỉ còn cái tôi ích kỷ và đống tài sản vô tri. Ông ta xây những cái kho lớn hơn bằng gạch đá, nhưng lại xây bức tường còn kiên cố hơn ngăn cách trái tim mình với đồng loại.

Sự “ngu dại” mà Thiên Chúa quở trách ông phú hộ không phải là sự kém cỏi về trí tuệ kinh doanh, mà là sự mù quáng về ý nghĩa cuộc sống. Ông ta đã đồng hóa “mạng sống” với “tài sản”. Ông ta nghĩ rằng khi kho lẫm đầy ắp thóc lúa thì linh hồn ông cũng được an toàn. Ông tự nhủ: “Hồn ta hỡi… cứ nghỉ ngơi, ăn uống vui chơi”. Ông đã lầm tưởng rằng nhu cầu của linh hồn có thể được thỏa mãn bằng vật chất. Một linh hồn thiêng liêng làm sao có thể “ăn uống” thóc lúa? Một sự sống vĩnh cửu làm sao có thể được bảo đảm bằng những thứ nay còn mai mất? Ông ta tính toán cho “nhiều năm”, nhưng lại không biết rằng mình không còn kiểm soát được ngay cả “đêm nay”. Đây chính là bi kịch lớn nhất của con người: chúng ta dành cả đời để lo lắng cho một tương lai xa xôi mà ta không chắc mình sẽ tới, trong khi lại bỏ bê giây phút hiện tại và mối tương quan với Đấng nắm giữ sự sống chết.

Lời phán của Thiên Chúa: “Đồ ngốc! Nội đêm nay, người ta sẽ đòi lại mạng ngươi” như một gáo nước lạnh tạt vào cơn mê sảng của lòng tham. Cái chết đến bất ngờ, không báo trước, và quan trọng hơn, nó tước đoạt tất cả mọi quyền sở hữu. Trước cái chết, mọi toan tính mở rộng kho lẫm trở nên vô nghĩa. Những gì ông ta dày công tích trữ sẽ về tay ai? Câu hỏi này không chỉ là sự mỉa mai về việc thừa kế, mà còn là sự lột trần tính chất hư ảo của quyền sở hữu trần gian. Chúng ta bước vào thế gian với hai bàn tay trắng và sẽ ra đi cũng với hai bàn tay trắng. Tất cả những gì ta có trong tay lúc này thực chất chỉ là những món quà được Thiên Chúa trao cho ta quản lý trong một thời gian ngắn ngủi. Người phú hộ đã thất bại không phải vì ông làm ra nhiều của cải, mà vì ông đã biến mình từ một người quản lý thành một kẻ nô lệ cho chính tài sản của mình. Ông tưởng mình làm chủ thóc lúa, nhưng thực ra thóc lúa đã làm chủ tâm trí và linh hồn ông.

Bài học Chúa Giêsu rút ra ở cuối dụ ngôn: “Kẻ nào thu tích của cải cho mình, mà không lo làm giàu trước mặt Thiên Chúa, thì số phận cũng như thế đó” mở ra cho chúng ta một hướng đi mới. Chúa không lên án sự giàu có, nhưng Người lên án cách làm giàu sai lạc. Vậy thế nào là “làm giàu trước mặt Thiên Chúa”? Nếu làm giàu cho bản thân là vơ vét vào, là giữ chặt lấy, là xây thêm kho để tích trữ, thì làm giàu trước mặt Thiên Chúa lại là hành động ngược lại: là trao ban, là chia sẻ, là mở rộng lòng mình ra. Kho tàng của Thiên Chúa không được xây bằng gạch đá, mà được xây bằng tình yêu thương và lòng bác ái. Mỗi khi chúng ta chia sẻ cơm áo cho người đói nghèo, chúng ta đang gửi một khoản tiết kiệm vào ngân hàng Nước Trời. Mỗi khi chúng ta hy sinh thời gian, sức lực để an ủi một người đau khổ, chúng ta đang làm giàu cho linh hồn mình bằng những giá trị vĩnh cửu.

Làm giàu trước mặt Thiên Chúa còn là biết sống tâm tình tạ ơn. Thay vì tự mãn “ta làm ra”, người khôn ngoan nhận ra mọi sự là ân ban. Khi nhận ra tất cả là quà tặng, chúng ta sẽ không còn lo sợ mất mát, không còn tham lam giữ khư khư cho riêng mình, mà sẽ thanh thoát để sử dụng những món quà ấy theo ý Đấng Ban Tặng. Sự giàu có đích thực không đo bằng số dư trong tài khoản hay diện tích đất đai, mà đo bằng độ rộng của trái tim và chiều sâu của lòng mến. Một người có thể rất nghèo về tiền bạc nhưng lại vô cùng giàu có trước mặt Thiên Chúa nhờ đời sống đạo đức thánh thiện; ngược lại, một người tỷ phú có thể là kẻ bần cùng rách rưới trong mắt Chúa vì tâm hồn trống rỗng, khô cằn tình thương.

Trong xã hội tiêu thụ ngày nay, lời cảnh báo của Chúa Giêsu càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Chúng ta đang sống trong một nền văn hóa khuyến khích việc tích lũy, tôn vinh vật chất và đo lường giá trị con người qua vẻ bề ngoài hào nhoáng. Quảng cáo khắp nơi kêu gọi chúng ta mua sắm thêm, nâng cấp thêm, sở hữu thêm để được hạnh phúc. Chúng ta cũng dễ dàng rơi vào vết xe đổ của người phú hộ: làm việc bán mạng để mua nhà to hơn, xe đẹp hơn, để lại gia tài kếch xù cho con cái, nhưng lại không có thời gian để cầu nguyện, không có thời gian để ăn một bữa cơm thân mật với gia đình, và dửng dưng trước nỗi đau của người khác. Chúng ta lo bảo hiểm cho thân xác, mua bảo hiểm cho xe cộ, nhưng lại quên “mua bảo hiểm” cho linh hồn bằng các bí tích và việc lành phúc đức.

Chúa Giêsu mời gọi chúng ta hãy khôn ngoan thay đổi cách đầu tư. Thay vì đầu tư vào những cái kho hữu hình sẽ sụp đổ, hãy đầu tư vào Nước Trời. Sự bảo đảm duy nhất cho mạng sống con người không nằm ở của cải, mà nằm ở sự tín thác vào Thiên Chúa Quan Phòng. Khi chúng ta dám buông bỏ sự bám víu vào vật chất, chúng ta sẽ tìm thấy sự bình an đích thực. Bình an không phải vì có nhiều tiền để giải quyết rắc rối, mà bình an vì biết rằng dù sống hay chết, ta vẫn thuộc về Chúa, và Chúa là người Cha nhân lành hằng chăm sóc cho con cái mình. Cái chết, thay vì là một dấu chấm hết bi thảm như đối với người phú hộ ngu dại, sẽ trở thành cánh cửa dẫn chúng ta vào kho tàng vĩnh cửu mà chúng ta đã tích góp suốt cả cuộc đời bằng tình yêu mến. Xin Chúa cho mỗi người chúng ta biết “coi chừng” và tỉnh thức trước cám dỗ của lòng tham, để không trở thành những kẻ ngu dại trong mắt Chúa, nhưng trở nên những người quản lý trung tín và khôn ngoan, biết dùng của cải chóng qua để mua lấy hạnh phúc nướu đời.

Lm. Anmai, CSsR