Thứ Bảy Tuần XXX TN : Hãy chọn lấy chỗ cuối

Thứ Bảy Tuần XXX Thường Niên

HÃY CHỌN LẤY CHỖ CUỐI

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca (Lc 14, 1.7-11)

Một ngày Sabát kia, Đức Giê-su đến nhà một ông thủ lãnh nhóm Pha-ri-sêu để dùng bữa: họ cố dò xét Người. Người nhận thấy khách dự tiệc cứ chọn cỗ nhất mà ngồi, nên nói với họ dụ ngôn này: “Khi anh được mời đi ăn cưới, thì đừng ngồi vào cỗ nhất, kẻo lỡ có nhân vật nào quan trọng hơn anh cũng được mời, và rồi người đã mời cả anh lẫn nhân vật kia phải đến nói với anh rằng: ‘Xin ông nhường chỗ cho vị này.’ Bấy giờ anh sẽ phải xấu hổ mà xuống ngồi chỗ cuối. Trái lại, khi anh được mời, thì hãy vào ngồi chỗ cuối, để cho người đã mời anh phải đến nói: ‘Xin mời ông bạn lên trên cho.’ Thế là anh sẽ được vinh dự trước mặt mọi người đồng bàn. Vì phàm ai tôn mình lên sẽ bị hạ xuống; còn ai hạ mình xuống sẽ được tôn lên.”

HÃY CHỌN LẤY CHỖ CUỐI

Khởi đi từ khung cảnh của một bữa tiệc tại nhà một thủ lãnh nhóm Pha-ri-sêu vào ngày Sabát, nơi mà những ánh mắt dò xét đang bủa vây lấy Đức Giêsu, chúng ta lại bắt gặp một cái nhìn khác, sâu sắc và thấu đáo hơn, đó là cái nhìn của chính Chúa Giêsu đối với tâm hồn con người. Trong bữa tiệc ấy, Chúa Giêsu không chỉ quan sát cách người ta ăn uống, mà Ngài quan sát cách người ta chọn chỗ ngồi, và qua đó, Ngài nhìn thấy trọn vẹn cái khao khát thầm kín nhưng mãnh liệt của lòng người: khao khát được tôn trọng, được vinh danh và được khẳng định vị thế. Hình ảnh những vị khách cố chọn cỗ nhất mà ngồi không chỉ là một câu chuyện về phép lịch sự trên bàn ăn, mà nó là hình ảnh thu nhỏ của cả một xã hội, và sâu xa hơn, là hình ảnh của chính bản ngã con người qua mọi thời đại, luôn muốn vươn lên cao hơn người khác, muốn mình là trung tâm, là quan trọng nhất.

Lời dạy của Chúa Giêsu hôm nay thoạt nghe có vẻ như một bài học về kỹ năng ứng xử hay phép xã giao khôn ngoan: ngồi chỗ thấp để đỡ bị quê nếu bị đuổi, và có cơ hội được nở mày nở mặt khi được mời lên. Nhưng nếu chúng ta dừng lại ở đó, chúng ta đã làm nghèo đi sứ điệp Tin Mừng. Chúa Giêsu không dạy chúng ta một mánh khóe để tìm kiếm hư danh theo kiểu “lùi một bước để tiến hai bước”, hay giả vờ khiêm tốn để được khen ngợi nhiều hơn. Cái “chỗ cuối” mà Chúa Giêsu nói đến không chỉ là một vị trí địa lý trong phòng tiệc, mà là một thái độ tâm linh, một vị thế của tâm hồn trước mặt Thiên Chúa và tha nhân. Khi Chúa nói “hãy vào ngồi chỗ cuối”, Ngài đang mời gọi chúng ta đi vào mầu nhiệm của sự khiêm hạ, mầu nhiệm của chính Thiên Chúa, Đấng đã hủy mình ra không để đến và ở giữa nhân loại.

Tại sao con người lại sợ chỗ cuối và khao khát chỗ nhất đến thế? Bởi vì trong suy nghĩ trần thế, chỗ nhất đồng nghĩa với quyền lực, sự kính trọng, và giá trị bản thân; còn chỗ cuối đồng nghĩa với sự thua kém, nhục nhã và vô dụng. Chúng ta thường định giá trị của mình dựa trên chỗ ngồi mà xã hội dành cho ta, dựa trên chức tước, ghế ngồi, và những lời tán tụng. Sự kiêu ngạo, vốn là tội tổ tông truyền lại, luôn thì thầm vào tai chúng ta rằng chúng ta xứng đáng với những gì tốt nhất, rằng chúng ta quan trọng hơn người bên cạnh. Chính sự kiêu ngạo này làm mù lòa đôi mắt tâm hồn, khiến ta không còn nhìn thấy sự thật về chính mình và không còn nhận ra ân sủng của Thiên Chúa. Khi ta tự chọn cho mình chỗ nhất, ta đang tự đóng khung mình trong cái vỏ bọc của sự tự mãn, và nguy hiểm hơn, ta đẩy Thiên Chúa ra khỏi cuộc đời mình vì một người đã “đầy” chính mình thì không còn chỗ cho Thiên Chúa ngự trị.

Đức Giêsu mời gọi một cuộc đảo lộn các giá trị: “Ai tôn mình lên sẽ bị hạ xuống; còn ai hạ mình xuống sẽ được tôn lên”. Đây là logic của Nước Trời. Sự khiêm nhường đích thực không phải là mặc cảm tự ti, cho rằng mình vô dụng hay chán ghét bản thân. Không, khiêm nhường (humilitas) bắt nguồn từ “humus” nghĩa là đất. Khiêm nhường là biết mình là đất, được Thiên Chúa hà hơi sự sống. Khiêm nhường là sống trong sự thật. Sự thật là tất cả những gì ta có, từ sự sống, tài năng, đến địa vị, tất cả đều là quà tặng của Thiên Chúa, chứ không phải là chiến lợi phẩm ta giành giật được. Người ngồi chỗ cuối theo lời mời gọi của Chúa là người ý thức rằng mình không có quyền đòi hỏi, mà chỉ có bổn phận tạ ơn. Khi ta chọn chỗ cuối, ta cởi bỏ được gánh nặng phải diễn, phải gồng mình lên để chứng tỏ, phải lo sợ người khác chiếm mất vị trí của mình. Chỗ cuối là nơi bình an nhất vì ở đó không ai tranh giành với ta, và quan trọng hơn, đó là nơi ta dễ gặp gỡ Chúa Giêsu nhất.

Tại sao chỗ cuối lại là nơi gặp Chúa? Bởi vì chính Đức Giêsu đã chọn chỗ cuối ấy trước chúng ta. Thánh Phaolô đã diễn tả điều này một cách tuyệt vời trong thư gửi tín hữu Philípphê: “Đức Giêsu Kitô, vốn dĩ là Thiên Chúa, mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ”. Từ trời cao, Ngài đã chọn xuống thế gian, chọn sinh ra trong máng cỏ hôi tanh, chọn sống như một người thợ mộc nghèo, chọn kết bạn với những người tội lỗi, và cuối cùng, chọn cái chết nhục nhã trên thập giá. Thập giá chính là “chỗ cuối” tận cùng của nhân loại, nơi dành cho những kẻ bị nguyền rủa. Nhưng chính tại nơi thấp hèn nhất ấy, vinh quang Thiên Chúa đã rực sáng, và ơn cứu độ đã tuôn trào. Vì thế, khi chúng ta chọn sống khiêm hạ, chọn phục vụ trong âm thầm, chọn tha thứ khi bị xúc phạm, chọn nhường nhịn khi bị tranh giành, là chúng ta đang trở nên đồng hình đồng dạng với Đức Kitô. Chúng ta đang ngồi cùng bàn với Ngài tại chỗ cuối ấy.

Bài học này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh xã hội và cả trong đời sống cộng đoàn hôm nay, nơi mà căn bệnh “há danh” đang len lỏi vào mọi ngõ ngách. Chúng ta dễ dàng thấy đau khổ, dằn vặt khi không được người khác ghi nhận công lao, khi tên mình không được xướng lên trong danh sách ân nhân, hay khi ý kiến của mình không được coi trọng. Thậm chí trong việc đạo đức, đôi khi ta cũng tìm kiếm “chỗ nhất”: muốn mình là người đạo đức nhất, trổi vượt nhất, được cha xứ khen ngợi nhiều nhất. Lời Chúa hôm nay như một lưỡi gươm sắc bén cắt tỉa những dây leo của sự kiêu ngạo đang bám víu vào tâm hồn ta. Chúa nhắc nhở rằng, giá trị của ta không nằm ở chỗ người đời xếp đặt, mà nằm ở cái nhìn của Thiên Chúa. Người chủ tiệc trong dụ ngôn chính là Thiên Chúa. Ngài nhìn thấu suốt tâm can. Ngài biết ai là người thực sự cao trọng trong Nước Trời. Và tiêu chuẩn của Ngài thường trái ngược hoàn toàn với tiêu chuẩn của thế gian: người lớn nhất là người phục vụ kẻ khác, và người đứng đầu là người làm đầy tớ mọi người.

Vậy sống tinh thần “chỗ cuối” cụ thể là gì? Đó là dám nhận những công việc không tên, những việc mà người khác chê bai hay lảng tránh. Đó là biết lắng nghe người khác với sự tôn trọng, dù họ có địa vị thấp kém hơn mình. Đó là biết vui mừng thực sự khi thấy anh chị em mình thành công và được vinh danh, thay vì ghen tị hay tìm cách hạ bệ. Đó là can đảm nhận lỗi khi sai phạm mà không tìm cách đổ thừa hay biện minh. Và trên hết, đó là ý thức rằng mình là một tội nhân được thương xót. Khi Thánh Phanxicô Assisi được hỏi tại sao ngài có thể khiêm nhường đến thế, ngài trả lời: “Nếu Chúa ban những ân sủng này cho một tên trộm cướp, hắn ta chắc chắn sẽ sống thánh thiện hơn tôi gấp ngàn lần”. Đó là thái độ của người chọn chỗ cuối: thấy mình bất xứng trước ân sủng bao la của Thiên Chúa.

“Xin mời ông bạn lên trên cho”. Lời mời gọi này sẽ vang lên vào ngày sau hết, trong bữa tiệc vĩnh cửu của Nước Trời. Đó là niềm hy vọng và là vinh dự đích thực mà chúng ta hướng tới. Sự tôn vinh của Thiên Chúa mới là vĩnh cửu, còn sự tôn vinh của người đời chỉ như bóng câu qua cửa sổ, nay còn mai mất. Đừng để cuộc đời mình bị chi phối bởi những tràng pháo tay hay những cái gật đầu của người đời. Hãy xây dựng cuộc đời mình trên nền tảng của sự khiêm nhu chân thật. Khi ta biết cúi xuống rửa chân cho anh em, là lúc ta đang đứng cao nhất. Khi ta biết lùi lại để người khác tiến lên, là lúc ta đang tiến gần nhất về phía Thiên Chúa. Một tâm hồn trống rỗng vì đã trút bỏ cái tôi kiêu ngạo sẽ là một tâm hồn có sức chứa vô hạn để đón nhận Thiên Chúa. Ngược lại, một tâm hồn đầy ắp sự tự mãn thì ngay cả Chúa cũng không thể chen chân vào.

Nguyện xin Chúa Giêsu, Đấng hiền lành và khiêm nhường trong lòng, uốn nắn trái tim chúng ta nên giống trái tim Chúa. Xin cho chúng ta đừng bao giờ tìm cách đánh bóng tên tuổi mình bằng những hư danh trần thế, nhưng biết tìm kiếm vinh quang đích thực bằng con đường phục vụ và yêu thương. Xin cho chúng ta hiểu rằng, chỗ đẹp nhất không phải là chỗ cao nhất, mà là chỗ có Chúa hiện diện. Và vì Chúa thường ở nơi thấp hèn, nên xin cho con can đảm đi xuống, đi vào những “chỗ cuối” của cuộc đời, để ở đó, con gặp được Ngài và được Ngài nâng lên trong vòng tay yêu thương của Cha trên trời.

Lm. Anmai, CSsR