Thứ Bảy Tuần XXXI TN: Hãy dùng tiền của đời này mà mua lấy Nước Trời

Thứ Bảy Tuần XXXI Thường Niên 

HÃY DÙNG TIỀN CỦA ĐỜI NÀY MÀ MUA LẤY NƯỚC TRỜI

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca (Lc 16, 9-15)

Khi ấy, Đức Giê-su nói với các môn đệ rằng: “Phần Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: hãy dùng Tiền Của bất chính mà tạo lấy bạn bè, phòng khi hết tiền hết bạc, họ sẽ đón rước anh em vào nơi ở vĩnh cửu. Ai trung tín trong việc rất nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn; ai bất lương trong việc rất nhỏ, thì cũng bất lương trong việc lớn. Vậy nếu anh em không trung tín trong việc sử dụng Tiền Của bất chính, thì ai sẽ tín nhiệm mà giao phó của cải chân thật cho anh em? Nếu anh em không trung tín trong việc sử dụng của cải của người khác, thì ai sẽ ban cho anh em của cải dành riêng cho anh em? Không gia nhân nào có thể làm tôi hai chủ, vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ gắn bó với chủ này mà khinh dể chủ kia. Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi Tiền Của được.” Người Pha-ri-sêu vốn ham hố tiền bạc, nghe các điều ấy, thì cười nhạo Người. Người bảo họ: “Các ông là những kẻ làm ra bộ công chính trước mặt người đời, nhưng Thiên Chúa thấu biết lòng các ông, bởi vì điều cao trọng đối với người đời lại là điều ghê tởm trước mặt Thiên Chúa.”

HÃY DÙNG TIỀN CỦA ĐỜI NÀY MÀ MUA LẤY NƯỚC TRỜI

Trong hành trình đức tin của mỗi người Kitô hữu, vấn đề sử dụng tiền bạc và của cải vật chất luôn là một trong những thách đố lớn lao nhất, bởi lẽ nó chạm đến những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống trần thế nhưng đồng thời cũng đụng chạm trực tiếp đến thái độ của tâm hồn chúng ta đối với Thiên Chúa. Lời Chúa trong bài Tin Mừng hôm nay không nhằm mục đích lên án tiền bạc như một thứ xấu xa tự bản chất, nhưng Chúa Giêsu muốn cảnh tỉnh chúng ta về nguy cơ bị nô lệ cho vật chất và hướng dẫn chúng ta cách thức biến đổi những giá trị tạm bợ của đời này trở thành hành trang cho sự sống vĩnh cửu. Ngay từ câu mở đầu, Chúa Giêsu đã đưa ra một lời khuyên nghe có vẻ nghịch lý nhưng lại chứa đựng một sự khôn ngoan sâu sắc, đó là hãy dùng tiền của bất chính mà tạo lấy bạn bè. Tại sao Chúa lại gọi tiền của là bất chính? Phải chăng Ngài muốn nói tất cả tiền bạc chúng ta có được đều do trộm cướp hay lừa lọc mà có? Chắc chắn là không. Cụm từ “tiền của bất chính” trong ngữ cảnh này mang ý nghĩa thần học hơn là luân lý pháp luật. Tiền của được gọi là bất chính vì nó thường xúi giục con người đi vào con đường gian dối, nó thường hứa hẹn một hạnh phúc giả tạo mà nó không bao giờ mang lại được, và quan trọng hơn cả, nó không thuộc về chúng ta mãi mãi. Nó là thứ của cải “của người khác”, nghĩa là chúng ta chỉ là những người quản lý, những người được Thiên Chúa trao phó để sử dụng trong một khoảng thời gian ngắn ngủi của kiếp người. Sự khôn ngoan của người môn đệ Chúa Kitô không nằm ở việc tích trữ cho thật nhiều những thứ sẽ hư nát, nhưng là biết chuyển hóa chúng thành tình yêu thương, thành bác ái. Khi chúng ta dùng tiền bạc để giúp đỡ người nghèo, chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh, đóng góp cho công việc chung của Giáo hội và xã hội, chúng ta đang “tạo lấy bạn bè”. Những người nghèo khó mà chúng ta giúp đỡ hôm nay, theo lời Chúa hứa, sẽ là những người đón rước chúng ta vào nơi ở vĩnh cửu mai sau. Họ trở thành những luật sư biện hộ đầy quyền lực cho chúng ta trước tòa phán xét của Thiên Chúa. Đây là một cuộc đầu tư siêu nhiên, một sự chuyển đổi tiền tệ từ giá trị trần thế sang giá trị Nước Trời.

Chúa Giêsu tiếp tục bài giảng của Ngài bằng cách nối kết việc sử dụng tiền bạc với sự trung tín. Ngài khẳng định một nguyên tắc tâm lý và thiêng liêng vô cùng chặt chẽ: Ai trung tín trong việc rất nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn; ai bất lương trong việc rất nhỏ, thì cũng bất lương trong việc lớn. Tiền bạc, dù có sức mạnh thao túng thế gian, nhưng dưới cái nhìn của Thiên Chúa, nó chỉ là “việc rất nhỏ”. Nó là phương tiện, là bài kiểm tra sơ đẳng cho lòng trung thành của con người. Nếu trong việc quản lý những đồng tiền trôi nổi của thế gian mà chúng ta còn gian lận, còn để lòng tham làm mờ mắt, còn toan tính thiệt hơn với anh em và với cả Thiên Chúa, thì làm sao chúng ta có thể xứng đáng lãnh nhận “của cải chân thật”? Của cải chân thật ở đây chính là ân sủng, là sự sống đời đời, là chính Thiên Chúa. Đây là một lời cảnh báo nghiêm khắc cho lương tâm của mỗi chúng ta. Nhiều khi chúng ta nghĩ rằng mình có thể sống đạo đức, thánh thiện trong nhà thờ, nhưng ra ngoài đời sống làm ăn buôn bán, chúng ta lại cho phép mình buông thả theo những mánh lới gian dối của thế gian, với lý do là “hoàn cảnh bắt buộc”. Nhưng Chúa Giêsu không chấp nhận sự phân đôi đời sống như vậy. Sự trung tín phải là một phẩm chất xuyên suốt, từ việc cầm một đồng xu cho đến việc giữ gìn linh hồn. Cách chúng ta tiêu tiền, cách chúng ta kiếm tiền và cách chúng ta giữ tiền phản ánh rất rõ ràng thang giá trị của chúng ta và vị trí của Thiên Chúa trong lòng chúng ta. Một người quản lý tốt là người ý thức rằng mình không phải là chủ nhân ông tuyệt đối. Mọi sự chúng ta có – tài năng, sức khỏe, thời gian và tiền bạc – đều là của Chúa trao. Chúng ta chỉ đang quản lý “của cải của người khác”. Nếu chúng ta phung phí tài sản của Chúa vào những đam mê ích kỷ, hoặc khư khư giữ chặt lấy chúng mà không sinh lợi cho Nước Trời, chúng ta sẽ bị coi là những người quản lý bất trung. Và hậu quả nhãn tiền là chúng ta sẽ không được ban cho “của cải dành riêng cho mình”, đó là hạnh phúc thiên đàng, nơi mà chúng ta được gọi là con cái chứ không còn là tôi tớ.

Đỉnh điểm của bài giáo huấn hôm nay là lời khẳng định đanh thép của Chúa Giêsu: Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi Tiền Của được. Đây không phải là một lời khuyên tu đức nhẹ nhàng, mà là một chân lý tuyệt đối, một sự lựa chọn dứt khoát không có vùng xám. Tại sao không thể làm tôi hai chủ? Vì bản chất của hai ông chủ này hoàn toàn đối lập nhau. Thiên Chúa đòi hỏi sự yêu thương, hy sinh, chia sẻ và phó thác. Ngài mời gọi chúng ta sống thanh thoát, tìm kiếm sự công chính và Nước Trời trước hết. Ngược lại, Tiền Của (hay thần Mammon) đòi hỏi sự chiếm hữu, tích trữ, lo lắng và đặt cái tôi lên trên hết. Thần Tiền Của hứa hẹn an toàn nhưng lại mang đến sợ hãi; hứa hẹn tự do nhưng lại trói buộc con người vào lòng tham không đáy. Khi chúng ta để tiền bạc làm chủ, nó sẽ trở thành một ông chủ tàn bạo. Nó sẽ sai khiến chúng ta làm việc ngày đêm không nghỉ ngơi, nó sẽ xúi giục chúng ta chà đạp lên lương tâm, lên tình nghĩa anh em, thậm chí phản bội lại đức tin chỉ để đạt được mục đích lợi nhuận. Chúng ta có thể thấy rõ bi kịch này nhan nhản trong xã hội ngày nay và có khi len lỏi vào ngay trong các gia đình, cộng đoàn. Khi đồng tiền lên ngôi, tình nghĩa xuống cấp. Khi lợi nhuận là thước đo duy nhất, phẩm giá con người bị rẻ rúng. Vì thế, Chúa Giêsu buộc chúng ta phải chọn lựa. Chúng ta có thể có tiền, nhưng không được để tiền có mình. Chúng ta có thể làm chủ đồng tiền, bắt nó phục vụ cho mục đích tốt đẹp, nhưng không bao giờ được phép quỳ gối trước nó. Làm tôi Thiên Chúa có nghĩa là sử dụng tiền bạc như một người đầy tớ để phục vụ cho vinh quang Chúa và lợi ích của tha nhân. Sự tự do đích thực của người Kitô hữu là khả năng đứng vững trước sự cám dỗ của vật chất, biết nói “không” với những lợi lộc bất chính và biết nói “có” với sự chia sẻ quảng đại.

Thái độ của những người Pha-ri-sêu trong đoạn cuối bài Tin Mừng là một tấm gương phản chiếu đáng sợ cho chúng ta. Họ là những người am hiểu lề luật, giữ đạo có vẻ rất nghiêm ngặt, nhưng họ lại “vốn ham hố tiền bạc”. Khi nghe Chúa Giêsu giảng dạy về sự khó nghèo và sự lựa chọn dứt khoát, họ đã “cười nhạo Người”. Nụ cười nhạo báng đó thể hiện sự kiêu ngạo của những kẻ cho rằng thước đo của thành công và phúc lành của Thiên Chúa chính là sự giàu có vật chất. Họ tự biện minh cho mình bằng những vỏ bọc đạo đức bên ngoài, làm ra bộ công chính trước mặt người đời, nhưng bên trong lại đầy dẫy sự tham lam và ích kỷ. Chúa Giêsu đã vạch trần tâm địa của họ bằng một câu nói đầy sức nặng: “Thiên Chúa thấu biết lòng các ông”. Chúng ta có thể che mắt thế gian bằng những công việc từ thiện phô trương, bằng những lời nói đạo đức sáo rỗng, hay bằng sự thành đạt bên ngoài, nhưng chúng ta không thể che giấu được Thiên Chúa. Ngài nhìn thấy động lực sâu xa bên trong mỗi hành động của chúng ta. Điều mà người đời ca tụng, tôn vinh – như sự giàu sang phú quý, quyền lực, danh vọng – đôi khi lại là “điều ghê tởm” trước mặt Thiên Chúa nếu những thứ đó được xây dựng trên sự bất công, sự áp bức kẻ nghèo hèn hoặc sự chối bỏ Thiên Chúa. Lời cảnh tỉnh này mời gọi chúng ta xét lại tiêu chuẩn sống của mình. Chúng ta đang chạy theo những giá trị nào? Chúng ta đang tìm kiếm sự tán thưởng của người đời hay sự chấp nhận của Thiên Chúa? Sự giàu có thực sự không nằm ở số dư tài khoản ngân hàng, mà nằm ở sự giàu có nơi tâm hồn, nơi những việc lành phúc đức mà chúng ta đã âm thầm thực hiện. Cuộc đời này chỉ là một quán trọ, là một chuyến đi ngắn ngủi. Tất cả tiền bạc, của cải chúng ta vất vả thu tích rồi sẽ phải để lại hết thảy. Khi nhắm mắt xuôi tay, chúng ta không mang theo được gì ngoài tình yêu thương mà chúng ta đã trao đi. Vì thế, người khôn ngoan là người biết dùng cái tạm thời để đổi lấy cái vĩnh cửu, biết dùng tiền của đời này để mua lấy Nước Trời. Xin Chúa ban cho chúng ta sự sáng suốt để nhận ra đâu là giá trị đích thực, và ban cho chúng ta một trái tim quảng đại để biết chia sẻ, biết yêu thương, để ngày sau hết, chúng ta được đón nhận vào nơi ở vĩnh cửu, nơi không còn lo toan tiền bạc, mà chỉ còn niềm vui trọn vẹn trong Chúa.

Lm. Anmai, CSsR