CHÚA NHẬT XXXII TN : Sự khôn ngoan của trái tim tỉnh thức

CHÚA NHẬT XXXII THƯỜNG NIÊN

SỰ KHÔN NGOAN CỦA TRÁI TIM TỈNH THỨC

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu (Mt 25, 1-13)

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ dụ ngôn này: “Nước Trời giống như mười trinh nữ cầm đèn đi đón chàng rể. Trong số đó có năm cô khờ dại và năm cô khôn ngoan. Năm cô khờ dại mang đèn mà không đem dầu theo. Còn những cô khôn ngoan đã mang đèn lại đem dầu đầy bình. Vì chàng rể đến chậm, nên các cô đều thiếp đi và ngủ cả.

Nửa đêm có tiếng hô to: ‘Kìa chàng rể đến, hãy ra đón người’. Bấy giờ các trinh nữ đều chỗi dậy, sửa soạn đèn của mình. Những cô khờ dại nói với các cô khôn ngoan rằng: ‘Các chị cho chúng em chút dầu, vì đèn của chúng em tắt cả rồi’. Các cô khôn ngoan đáp lại rằng: ‘E không đủ cho chúng em và các chị, các chị hãy ra hàng mà mua thì hơn’.

Song khi họ đang đi mua, thì chàng rể đến; những trinh nữ đã sẵn sàng thì theo chàng rể cùng vào tiệc cưới, và cửa đóng lại. Sau cùng các trinh nữ kia cũng đến và nói rằng: ‘Thưa Ngài, thưa Ngài, xin mở cửa cho chúng tôi’. Nhưng Người đáp lại: ‘Ta bảo thật các ngươi, Ta không biết các ngươi’.

Vậy hãy tỉnh thức, vì các ngươi không biết ngày nào, giờ nào”.

SỰ KHÔN NGOAN CỦA TRÁI TIM TỈNH THỨC

Trong những ngày cuối cùng của năm phụng vụ, Giáo hội mời gọi chúng ta hướng cái nhìn về cùng đích của cuộc đời và lịch sử nhân loại qua lăng kính của sự tỉnh thức và sẵn sàng. Dụ ngôn về mười cô trinh nữ mà chúng ta vừa nghe trong Tin Mừng Matthêu không chỉ là một câu chuyện cảnh giác về việc chuẩn bị cho một đám cưới theo phong tục Do Thái xưa, mà còn là một bức tranh sống động và đầy thách thức về hành trình đức tin của mỗi người Kitô hữu trên con đường tiến về Nước Trời. Hình ảnh mười cô trinh nữ cầm đèn đi đón chàng rể gợi lên cho chúng ta bối cảnh của một niềm vui lớn lao, một sự kiện trọng đại mà ai cũng mong chờ. Trong truyền thống Do Thái, đám rước dâu thường diễn ra vào ban đêm, chàng rể sẽ đến nhà cô dâu để đưa cô về nhà mình, và các phù dâu có nhiệm vụ cầm đèn để soi đường, tạo nên một khung cảnh lung linh, hân hoan. Tuy nhiên, điểm mấu chốt của câu chuyện không nằm ở niềm vui của đám cưới, mà nằm ở sự trì hoãn của chàng rể và phản ứng của những người đang chờ đợi. Chúa Giêsu đã khéo léo sử dụng hình ảnh “năm cô khờ dại” và “năm cô khôn ngoan” để khắc họa hai thái độ sống căn bản đối với Thiên Chúa và đối với ơn cứu độ.

Sự khác biệt giữa khôn ngoan và khờ dại ở đây không nằm ở trí tuệ, học thức hay địa vị xã hội, mà nằm ở sự tiên liệu và chiều sâu của đời sống nội tâm. Cả mười cô đều được gọi là trinh nữ, cả mười cô đều cầm đèn, cả mười cô đều có cùng một mục đích là đón chàng rể, và đáng chú ý hơn, cả mười cô đều thiếp đi khi chàng rể đến chậm. Sự khác biệt duy nhất, nhưng lại mang tính quyết định sống còn, đó là “dầu”. Những cô khờ dại mang đèn mà không mang dầu, trong khi những cô khôn ngoan mang đèn và mang theo cả dầu dự trữ trong bình. Chiếc đèn có thể được ví như hình thức bên ngoài của đời sống đạo: là danh xưng Kitô hữu, là việc lãnh nhận các bí tích, là những nghi thức tôn giáo mà chúng ta tham dự hằng ngày. Chiếc đèn ấy cần thiết, nhưng nó chỉ là cái vỏ. Để chiếc đèn có thể tỏa sáng và duy trì ánh sáng ấy trong đêm tối trường kỳ, nó cần có dầu. Vậy dầu ở đây là gì? Dầu chính là đời sống nội tâm, là đức tin được nuôi dưỡng bằng đức ái, là ân sủng của Thiên Chúa thấm đẫm trong tâm hồn, là những việc lành phúc đức được thực hiện trong thầm lặng, và là mối tương quan cá vị, sâu sắc với Đức Kitô.

Dầu này không phải là thứ có thể nhìn thấy ngay lập tức từ bên ngoài. Khi chàng rể chưa đến, khi màn đêm chưa buông xuống quá sâu, đèn của ai cũng có vẻ giống nhau. Nhưng khi thử thách ập đến, khi sự chờ đợi kéo dài, khi cái mệt mỏi của thân xác và tinh thần xâm chiếm khiến “mọi người đều thiếp đi”, thì lúc đó, sự chuẩn bị từ trước mới phát huy tác dụng. Giấc ngủ của các cô trinh nữ tượng trưng cho cái chết hoặc những lúc chúng ta lơ là, yếu đuối trong cuộc sống. Chúa không trách các cô vì đã ngủ, nhưng vấn đề nằm ở chỗ khi thức dậy, ai là người còn khả năng để thắp sáng lại ngọn đèn của mình. Tiếng hô lúc nửa đêm: “Kìa chàng rể đến, hãy ra đón người” là tiếng gọi của thời khắc cánh chung, thời khắc của sự thật trần trụi. Lúc này, không còn thời gian để giả bộ, không còn cơ hội để lấp liếm hay trì hoãn. Ánh sáng của ngọn đèn đức tin lúc này phụ thuộc hoàn toàn vào lượng dầu mà mỗi người đã tích lũy trong suốt cuộc đời mình.

Chi tiết các cô khờ dại xin dầu của các cô khôn ngoan và bị từ chối thoạt nghe có vẻ ích kỷ và thiếu bác ái. Tại sao trong giờ phút quan trọng như vậy, những người được gọi là “khôn ngoan” lại không chia sẻ? Tuy nhiên, đây không phải là vấn đề của sự keo kiệt, mà là một chân lý thần học sâu sắc: có những điều trong đời sống thiêng liêng không thể vay mượn hay chuyển nhượng. Đức tin, lòng mến, và sự thánh thiện là những thực tại mang tính cá vị. Không ai có thể tin thay cho người khác, không ai có thể yêu mến Chúa thay cho người khác, và không ai có thể chuyển nhượng công phúc của sự trung tín cá nhân mình cho người khác vào giây phút phán xét. Mỗi người phải tự chịu trách nhiệm về linh hồn và cuộc đời của mình trước mặt Thiên Chúa. Câu trả lời của các cô khôn ngoan: “E không đủ cho chúng em và các chị” là một lời nhắc nhở nghiêm khắc rằng, trong hành trình về Nước Trời, sự chuẩn bị phải là của chính mình, được tích góp từng ngày qua những hy sinh, cầu nguyện và hành động bác ái cụ thể. Việc các cô dại phải chạy đi mua dầu lúc nửa đêm là một hình ảnh bi đát của sự muộn màng. “Mua” ở đây ám chỉ cái giá phải trả cho sự chểnh mảng, lười biếng trong quá khứ.

Và rồi bi kịch thực sự diễn ra: “Cửa đóng lại”. Đây là một trong những hình ảnh đáng sợ nhất trong Tin Mừng. Cánh cửa Nước Trời, vốn luôn rộng mở đón chào những ai sám hối và tin vào Tin Mừng, sẽ có lúc khép lại. Đó là giới hạn của thời gian, giới hạn của kiếp người. Khi các cô khờ dại đến và kêu van: “Thưa Ngài, thưa Ngài, xin mở cửa cho chúng tôi”, thì câu trả lời vọng ra từ bên trong không phải là sự giận dữ, mà là một sự xác nhận lạnh lùng và dứt khoát: “Ta không biết các ngươi”. “Biết” trong ngôn ngữ Kinh Thánh không chỉ là biết về mặt tri thức, mà là một mối tương quan thân thiết, gắn bó. Chúa Giêsu nói “Ta không biết các ngươi” nghĩa là giữa Ngài và họ chưa từng có một mối liên hệ sâu sắc của tình yêu và sự vâng phục. Họ có thể đã mang danh Ngài, đã cầm đèn đón Ngài, nhưng tâm hồn họ (bình dầu) lại trống rỗng. Họ đã sống một cuộc đời hời hợt, chỉ chú trọng bề ngoài mà quên đi việc nuôi dưỡng linh hồn bằng ân sủng và sự thật.

Lời Chúa hôm nay là một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ cho mỗi chúng ta trong bối cảnh xã hội hiện đại, nơi con người dễ bị cuốn vào vòng xoáy của vật chất, danh vọng và những lo toan trần thế mà quên đi việc chăm sóc cho đời sống linh hồn. Chúng ta có thể rất bận rộn với công việc, với các mối quan hệ, thậm chí bận rộn với cả những công tác trong giáo xứ, hội đoàn, nhưng nếu những hoạt động đó không xuất phát từ lòng mến Chúa thực sự, không được nuôi dưỡng bằng cầu nguyện và suy niệm Lời Chúa, thì chúng ta cũng chỉ như những cô trinh nữ cầm đèn mà không có dầu. Chúng ta có cái vỏ bọc đạo đức, nhưng bên trong lại khô cằn và trống rỗng. Sự tỉnh thức mà Chúa Giêsu mời gọi không phải là sống trong lo âu, sợ hãi, lúc nào cũng nơm nớp lo sợ ngày tận thế. Tỉnh thức đích thực là sống trọn vẹn giây phút hiện tại trong ân sủng của Chúa. Là làm cho mỗi ngày sống trở thành một dịp để tích lũy “dầu” yêu thương. Mỗi cử chỉ bác ái, mỗi lời nói dịu dàng, mỗi sự tha thứ, mỗi hy sinh thầm lặng, mỗi lời kinh nguyện chân thành… chính là những giọt dầu quý giá mà chúng ta đang chắt chiu vào bình dầu của linh hồn mình.

Chúa đến bất ngờ, không báo trước, như kẻ trộm ban đêm, hay như chàng rể đến muộn. Sự “chậm trễ” của Thiên Chúa là thời gian của lòng thương xót, là cơ hội để chúng ta chuẩn bị. Đừng để đến lúc “nửa đêm”, khi cái chết cận kề hay khi Chúa quang lâm, chúng ta mới hốt hoảng đi tìm dầu, bởi lúc đó đã quá muộn. Đừng để sự chần chừ, lười biếng ru ngủ chúng ta trong sự an toàn giả tạo. Hãy nhìn vào bình dầu của mình ngay hôm nay. Nó đang đầy ắp hay đang cạn kiệt? Nó đang chứa đựng dầu của đức tin sống động hay chỉ là cặn bã của thói quen và hình thức? Hãy khôn ngoan như năm cô trinh nữ biết lo xa, để khi tiếng kèn báo hiệu vang lên, dù đang thức hay đang ngủ, chúng ta vẫn có thể bình tâm thắp lên ngọn đèn sáng rực của linh hồn, hân hoan bước vào bàn tiệc cưới muôn đời cùng với Đấng Chàng Rể yêu dấu. Đừng để cuộc đời mình kết thúc bằng tiếng gõ cửa tuyệt vọng và lời từ chối đau đớn, nhưng hãy để nó là một hành trình hân hoan tiến vào ánh sáng vĩnh cửu.

Lm. Anmai, CSsR