Thứ Sáu Tuần III Thường Niên : SỨC SỐNG BÍ ẨN VÀ TẦM VÓC VĨ ĐẠI CỦA NƯỚC THIÊN CHÚA
Thứ Sáu Tuần III Thường Niên
Tin Mừng theo Mác-cô 4, 26-34
SỨC SỐNG BÍ ẨN VÀ TẦM VÓC VĨ ĐẠI CỦA NƯỚC THIÊN CHÚA
Kính thưa cộng đoàn, hôm nay, Lời Chúa đưa chúng ta vào một thế giới của những điều nhỏ bé nhưng mang trong mình sức mạnh vượt tầm nhân loại. Chúa Giêsu, vị Thầy chí thánh, đã dùng hai dụ ngôn giản dị – dụ ngôn về Hạt Giống Tự Mọc và dụ ngôn về Hạt Cải – để vén mở bức màn huyền nhiệm của Nước Thiên Chúa. Ngài mời gọi chúng ta chiêm ngưỡng sự khởi đầu khiêm tốn của ân sủng, sự lớn lên thầm lặng nhưng không thể cưỡng lại của ơn cứu độ, và đích điểm vinh quang, bao trùm mà Thiên Chúa đã tiền định cho công trình của Ngài. Hai dụ ngôn này không chỉ là những lời giải thích suông, mà còn là lời mời gọi sâu sắc hướng đến một thái độ sống: thái độ của niềm tin, sự kiên nhẫn, và lòng khiêm nhường trước uy quyền của Thiên Chúa.
Trước hết, chúng ta chiêm nghiệm dụ ngôn về Hạt Giống Tự Mọc, một dụ ngôn chỉ có riêng thánh Mác-cô ghi lại, mang một thông điệp triết lý thần học vô cùng sâu sắc. “Nước Thiên Chúa giống như chuyện một người vãi hạt giống xuống đất. Đêm hay ngày, người ấy ngủ hay thức, hạt giống vẫn nẩy mầm và mọc lên, bằng cách nào thì người ấy không biết.” Chi tiết cốt lõi ở đây chính là sự tự chủ, sự tự vận hành của hạt giống. Người nông dân đã hoàn thành công việc của mình là gieo vãi, sau đó, người ấy có thể ngủ hay thức, có thể bận tâm hay nghỉ ngơi, nhưng hạt giống vẫn âm thầm thực hiện sứ mạng tự nhiên của nó. Đây là hình ảnh tuyệt vời về tính hữu hiệu nội tại của Lời Chúa và ân sủng. Nó khẳng định một chân lý thần học căn bản: Nước Thiên Chúa không phải là kết quả của nỗ lực hay sự lo lắng của con người, mà là công trình của Thiên Chúa, một công trình được Ngài tự động vận hành trong lịch sử và trong tâm hồn mỗi người. Chúng ta, những người truyền giáo, những người phục vụ, hay đơn giản là những người gieo vãi Lời Chúa, đôi khi quá tập trung vào thành quả hữu hình, quá lo lắng về sự lớn lên hoặc khô cằn của mảnh đất tâm hồn. Chúng ta dễ dàng rơi vào cám dỗ của việc muốn kiểm soát tốc độ, phương pháp, và kết quả của ơn cứu độ. Nhưng Chúa Giêsu dạy chúng ta một bài học về sự buông bỏ thánh thiện: Hãy gieo vãi bằng tất cả niềm tin, và sau đó, hãy phó thác.
Sự lớn lên của hạt giống là một bí ẩn, một điều nằm ngoài tầm hiểu biết và kiểm soát của người gieo. “Bằng cách nào thì người ấy không biết.” Bí ẩn này nhắc nhở chúng ta về sự thâm sâu và vượt trội của Lời Chúa. Lời Chúa không phải là một học thuyết hay một triết lý chỉ cần dùng lý trí để phân tích và áp dụng. Lời Chúa là một hạt giống sống động, một nguồn năng lượng siêu nhiên được đặt vào lòng đất tâm hồn. Sức sống của nó không dựa trên sự tài giỏi của người nói, không phụ thuộc vào sự nhiệt thành của người nghe, mà dựa vào chính Đấng đã ban phát và duy trì nó. Điều này giải phóng chúng ta khỏi áp lực phải tạo ra kết quả. Sứ mạng của chúng ta là trung thành gieo vãi; còn việc nảy mầm, đâm rễ, và lớn lên là thuộc về Thiên Chúa. Thái độ của người nông dân trong dụ ngôn là sự kiên nhẫn sâu sắc, là lòng tin vào chu trình sống mà Thiên Chúa đã thiết lập. Họ biết rằng sau khi gieo, cần có thời gian, cần có sự tác động của ánh sáng và mưa móc, và cần có sự tự vận động của đất đai. Đất đai ở đây, theo nghĩa thiêng liêng, chính là sự tự do và sự đáp trả của tâm hồn con người. Thiên Chúa tôn trọng tự do đó, và ân sủng của Ngài không phá hủy bản tính, nhưng hoàn thiện nó.
Dụ ngôn tiếp tục vẽ nên tiến trình của sự trưởng thành: “trước hết là cây lúa, rồi đến đòng đòng, và sau cùng là hạt lúa đã chín.” Sự lớn lên trong Nước Trời là một quá trình tiệm tiến, có thứ tự, không nhảy vọt. Không ai có thể trở nên thánh thiện chỉ trong một khoảnh khắc, cũng như không một cây lúa nào có thể trổ bông mà không trải qua giai đoạn mọc mầm và làm đòng. Điều này là bài học quý giá cho những ai đang nản lòng vì thấy đời sống đức tin của mình dường như trì trệ, dường như chưa đạt đến sự hoàn hảo mong muốn. Ơn cứu độ hoạt động trong chúng ta theo nhịp điệu của Thiên Chúa, chậm rãi, vững chắc, theo từng bước nhỏ bé và cần mẫn. Hôm nay là hạt mầm của lòng bác ái, ngày mai là sự kiên nhẫn được thử thách, và ngày kia là sự tha thứ được trao ban. Tất cả đều là những bước đi trong tiến trình sinh trưởng, hướng đến “hạt lúa đã chín” – tức là sự viên mãn của đời sống thánh thiện, sự sẵn sàng cho ngày mùa gặt cuối cùng.
Khi “lúa vừa chín, người ấy liền ra tay gặt, vì đã đến mùa.” Đây là điểm kết thúc của dụ ngôn, nói về sự can thiệp quyết định của Thiên Chúa trong thời điểm hoàn tất. Mùa gặt tượng trưng cho sự Phán Xét cuối cùng, khi Nước Thiên Chúa được thiết lập một cách trọn vẹn. Nó mang lại niềm hy vọng lớn lao rằng mọi nỗ lực âm thầm, mọi giọt mồ hôi của người gieo vãi và mọi sự lớn lên bí ẩn của hạt giống sẽ không hề vô ích. Sự kiên nhẫn của người nông dân sẽ được đền đáp bằng niềm vui của mùa gặt. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, mục đích của mọi sự sinh trưởng là sự viên mãn, là sự kết quả, là vinh quang của Thiên Chúa. Chúng ta được mời gọi sống trọn vẹn trong hiện tại, tin tưởng vào công việc của Thiên Chúa, và chờ đợi trong hy vọng, vì mùa gặt chắc chắn sẽ đến. Sự viên mãn đó không chỉ là phần thưởng cho những người đã trung thành, mà còn là sự xác nhận cho tính hữu hiệu của hạt giống Nước Trời.
Chuyển sang dụ ngôn thứ hai, dụ ngôn về Hạt Cải, Chúa Giêsu không còn nhấn mạnh vào tính bí ẩn của sự lớn lên, mà nhấn mạnh vào sự tương phản kịch tính giữa khởi điểm và kết cục. “Nước Thiên Chúa giống như hạt cải, lúc gieo xuống đất, nó là hạt nhỏ nhất trong tất cả các hạt giống trên mặt đất. Nhưng khi gieo rồi, nó mọc lên lớn hơn mọi thứ rau cỏ, cành lá xum xuê, đến nỗi chim trời có thể làm tổ dưới bóng nó.” Hạt cải, trong bối cảnh thời đó, là biểu tượng cho sự nhỏ bé, sự không đáng kể, sự khiêm tốn tột cùng. Nước Thiên Chúa đã khởi đầu bằng những điều nhỏ bé và khiêm tốn như thế: bằng một em bé nằm trong máng cỏ Bêlem, bằng một nhóm môn đệ ít học nơi miền Galilê xa xôi, bằng cái chết nhục nhã trên Thập giá. Nếu nhìn vào khởi điểm, không ai có thể đoán được tầm vóc vĩ đại của nó.
Sự nhỏ bé của hạt cải là lời giải đáp cho những hoài nghi, những thắc mắc của con người về sự yếu ớt bề ngoài của Nước Trời. Ngay cả giữa những xung đột, giữa những thất bại, giữa những khủng hoảng của đời sống cá nhân và Giáo Hội, chúng ta vẫn phải nhớ đến hình ảnh hạt cải. Sức mạnh của Thiên Chúa không nằm ở sự hùng vĩ hay quyền lực trần thế, mà nằm ở sự khiêm nhường và sự phục vụ. Nước Trời không đến trong tiếng kèn vang rền hay với đoàn quân hùng hậu, mà đến trong thinh lặng của ân sủng và trong sự âm thầm của Lời Chúa được gieo vãi. Điều này là nguồn động viên lớn lao cho tất cả những công việc mục vụ nhỏ bé, những hành động bác ái âm thầm, những lời cầu nguyện đơn sơ mà chúng ta thực hiện mỗi ngày. Đôi khi, chúng ta cảm thấy những việc mình làm quá nhỏ bé, không đáng kể, không tạo ra ảnh hưởng. Nhưng Chúa Giêsu khẳng định rằng, trong logic của Nước Trời, chính những điều nhỏ bé ấy lại mang trong mình mầm mống của sự lớn lao không thể tưởng tượng được.
Sự lớn lên của hạt cải là một phép lạ: từ hạt nhỏ nhất, nó trở thành cây “lớn hơn mọi thứ rau cỏ.” Sự lớn lao này không chỉ là sự tăng trưởng về kích thước, mà còn là sự mở rộng về tầm ảnh hưởng. Nước Thiên Chúa không bị giới hạn trong một dân tộc hay một nền văn hóa, nhưng có số phận là phổ quát, là bao trùm toàn bộ nhân loại. Đây là tầm nhìn về Giáo Hội, về thân thể huyền nhiệm của Chúa Kitô. Giáo Hội khởi đi từ một nhóm nhỏ bé mười hai tông đồ, nhưng theo dòng lịch sử, đã lan rộng ra khắp mọi nơi, trở thành mái ấm, thành nơi trú ẩn cho muôn dân. Sự lớn lên này là dấu chỉ rõ ràng nhất về tính thánh thiêng và nguồn gốc thần linh của Nước Trời. Sự sống của nó vượt lên trên giới hạn của mọi hệ thống trần gian. Nó là minh chứng sống động rằng Thiên Chúa muốn tất cả mọi người được cứu độ và nhận biết chân lý.
Và đỉnh cao của dụ ngôn là hình ảnh cây cải lớn trở thành nơi “chim trời có thể làm tổ dưới bóng nó.” Hình ảnh “chim trời” trong Kinh Thánh thường được dùng để chỉ muôn dân, muôn nước, tất cả những ai không thuộc về dân Do Thái. Nước Thiên Chúa, khi đạt đến sự sung mãn, sẽ trở thành nơi nương tựa, là mái ấm của hòa bình và công lý cho tất cả mọi người, không phân biệt chủng tộc, màu da, hay ngôn ngữ. Nó là lời mời gọi mạnh mẽ về tính bao dung và tình huynh đệ phổ quát. Khi Nước Trời lớn lên trong chúng ta, chúng ta cũng phải trở nên những cái cây xum xuê, những nơi mà những người cô đơn, những người bị thương tổn, những người bị gạt ra ngoài lề xã hội có thể tìm thấy sự an ủi, sự chấp nhận, và sự chữa lành. Đây là lời mời gọi chúng ta sống sứ mạng của Giáo Hội: luôn luôn mở rộng vòng tay, luôn luôn là chứng nhân của lòng thương xót, luôn luôn là dấu chỉ của hy vọng cho thế giới.
Khi chiêm nghiệm hai dụ ngôn này, chúng ta nhận ra những điểm hội tụ quan trọng. Cả hai đều nhấn mạnh rằng Nước Thiên Chúa là một thực tại sống động, tự vận hành, và có sức mạnh vượt quá mọi mong đợi của con người. Chúng mời gọi chúng ta từ bỏ mọi sự lo lắng thái quá về thành công và hiệu quả, và thay vào đó, đặt trọn niềm tin vào quyền năng của Thiên Chúa. Người nông dân trong dụ ngôn thứ nhất chỉ cần gieo vãi và chờ đợi; hạt cải trong dụ ngôn thứ hai chỉ cần được gieo xuống và sự lớn lên vĩ đại sẽ tự động xảy ra. Sự can thiệp của con người không phải là để tạo ra sự sống, mà là để tạo điều kiện cho sự sống ấy phát triển. Trong đời sống đức tin, điều đó có nghĩa là: hãy trung thành lắng nghe Lời Chúa, hãy siêng năng cầu nguyện, hãy khiêm tốn phục vụ, và hãy để ân sủng của Thiên Chúa làm phần còn lại.
Trong bối cảnh của thế giới hôm nay, nơi sự lo âu và áp lực về thành công vật chất luôn đè nặng, thông điệp của Chúa Giêsu là một liều thuốc giải độc. Chúng ta thường đánh giá mọi sự theo tiêu chuẩn của thế giới: tốc độ, số lượng, sự nổi bật. Nhưng Nước Trời được xây dựng trên sự thầm lặng, sự nhỏ bé, và sự kiên nhẫn. Sự kiên nhẫn không phải là thái độ thụ động, mà là sự tin tưởng tích cực vào Thiên Chúa, là khả năng nhìn thấy sự vĩ đại tiềm ẩn trong những khởi đầu khiêm tốn nhất. Nó giúp chúng ta nhận ra rằng, dù việc chúng ta làm có nhỏ đến đâu, chỉ cần được thực hiện bằng tình yêu và được dâng lên trong ý muốn của Thiên Chúa, nó sẽ trở thành hạt giống mang lại hoa trái dồi dào. Một lời cầu nguyện nhỏ, một cử chỉ tha thứ đơn sơ, một sự nhịn nhục trong âm thầm – tất cả đều là những hạt cải, mang trong mình sức sống và tầm vóc của một cái cây vĩ đại.
Thánh Tông đồ Phaolô đã dạy rằng: “Tôi trồng, Apôlô tưới, nhưng chính Thiên Chúa làm cho lớn lên” (1 Cr 3,6). Đây chính là tinh thần của dụ ngôn Hạt Giống Tự Mọc. Chúng ta là những người cộng tác, là những khí cụ trong tay Thiên Chúa. Sự tự vận hành của hạt giống Nước Trời là lời mời gọi chúng ta hãy tin tưởng vào quyền năng của Chúa Thánh Thần. Chúa Thánh Thần là Đấng gieo vãi, là Đấng tưới tắm, là Đấng làm cho tâm hồn chúng ta nảy nở. Đôi khi chúng ta cảm thấy mình quá yếu đuối, quá tội lỗi, không thể làm được gì cho Nước Trời. Nhưng Nước Trời không dựa vào sức mạnh của chúng ta, mà dựa vào ân sủng của Thiên Chúa được đặt trong sự yếu đuối của chúng ta. Sự yếu đuối của con người, sự khiêm tốn của hạt cải, lại là môi trường lý tưởng để quyền năng Thiên Chúa biểu lộ.
Nếu dụ ngôn Hạt Giống Tự Mọc dạy chúng ta về sự thầm lặng và sự tự chủ của ân sủng, thì dụ ngôn Hạt Cải dạy chúng ta về tính phổ quát và sự viên mãn của Nước Trời. Hai bài học này cần phải đi đôi với nhau. Chúng ta phải sống đức tin trong sự khiêm tốn và thầm lặng của hạt giống, nhưng với một tầm nhìn rộng lớn, hướng đến sự bao trùm của cây lớn. Nghĩa là, trong đời sống cá nhân, chúng ta phải khiêm tốn gieo vãi, không khoe khoang, không tìm kiếm vinh quang trần thế; nhưng trong tinh thần, chúng ta phải nuôi dưỡng một niềm hy vọng lớn lao, một sự khát khao mãnh liệt cho sự mở rộng của Nước Trời trên toàn thế giới và trong mọi tâm hồn.
Sự lớn lên của Nước Trời trong tâm hồn chúng ta cũng diễn ra theo cùng một nguyên tắc. Nó bắt đầu bằng một ý muốn thiện hảo nhỏ bé, một quyết tâm từ bỏ tội lỗi, một giây phút cầu nguyện chân thành. Những khởi đầu này có vẻ nhỏ bé, không đáng kể, nhưng nếu được nuôi dưỡng bằng sự trung tín và bền bỉ, chúng sẽ dần dần biến đổi toàn bộ đời sống của chúng ta, từ những thói quen nhỏ nhất cho đến những quyết định lớn nhất. Sự biến đổi này không phải do chúng ta tự làm lấy; mà là hạt giống Nước Trời tự động lớn lên, nhờ sức sống nội tại của chính nó. Nhiệm vụ của chúng ta là bảo vệ mảnh đất tâm hồn khỏi gai góc của lo âu và đá sỏi của tội lỗi, để hạt giống có thể phát triển.
Chúng ta hãy cầu xin Chúa Giêsu ban cho chúng ta ánh mắt của niềm tin. Ánh mắt có thể nhìn xuyên qua sự nhỏ bé của khởi đầu để thấy được sự vĩ đại của kết cuộc; nhìn xuyên qua sự thầm lặng của công việc hiện tại để thấy được quyền năng đang âm thầm hoạt động của Thiên Chúa. Xin Ngài ban cho chúng ta sự kiên nhẫn của người nông dân, biết tin tưởng vào chu trình sống, biết gieo vãi bằng niềm hy vọng ngay cả khi không thấy kết quả ngay lập tức. Và xin Ngài ban cho chúng ta lòng nhiệt thành của người môn đệ, biết vui mừng vì Nước Trời đang được gieo vãi và đang lớn lên, không phải do công trạng của chúng ta, mà do lòng thương xót và quyền năng tuyệt đối của Ngài. Cuối cùng, chúng ta được mời gọi trở thành một phần của cây cải lớn ấy, là nơi trú ẩn an toàn, là bóng mát che chở cho tất cả những ai đang mệt mỏi và nặng gánh trong cuộc hành trình trần gian, để Nước Thiên Chúa thực sự được hiện diện trọn vẹn giữa lòng thế giới này, từ những điều nhỏ bé nhất cho đến sự bao trùm vĩ đại. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
