CHÚA NHẬT III PHỤC SINH : NHẬN RA CHÚA TRONG BỮA TIỆC BẺ BÁNH

CHÚA NHẬT III PHỤC SINH 

Hai môn đệ Emmaus nhận ra Chúa khi bẻ bánh.

• Tin Mừng Lc 24,13-35

NHẬN RA CHÚA TRONG BỮA TIỆC BẺ BÁNH

Sau biến cố Thập giá, sau cái chết đầy kinh hoàng của Thầy Chí Thánh, không gian và thời gian như ngưng đọng trong tâm hồn những người tin theo Chúa Giêsu. Họ là những người đã đặt hết hy vọng vào Ngài, đã chứng kiến những phép lạ vĩ đại, đã nghe những lời dạy dỗ đầy quyền năng. Thế mà, Ngài đã chết. Sự thật phũ phàng đó đã dập tắt mọi niềm hy vọng, mọi khát khao về một Đấng Cứu Thế giải phóng Israel. Biến cố đau thương này không chỉ là sự mất mát một người Thầy, mà còn là sự sụp đổ của một giấc mơ, là sự tan vỡ của một niềm tin đã được xây đắp suốt ba năm.

Trong bối cảnh u ám và nặng nề đó, chúng ta gặp gỡ hai môn đệ đang trên đường rời bỏ Giêrusalem để về Emmaus. Emmaus, đối với họ, không chỉ là một ngôi làng cách xa Giêrusalem khoảng mười hai cây số, mà còn là biểu tượng của sự quay lưng, của sự từ bỏ. Giêrusalem là nơi đã chứng kiến Thầy bị đóng đinh, là nơi Thầy đã thất bại theo cái nhìn trần tục của họ. Rời bỏ Giêrusalem là rời bỏ nỗi đau, rời bỏ thất bại, là tìm về một nơi chốn quen thuộc, nơi họ có thể chôn giấu niềm tuyệt vọng của mình. Con đường họ đi là con đường của sự chán nản, của sự hoài nghi. Họ đi, nhưng tâm hồn họ nặng trĩu những câu chuyện đau buồn, những tranh luận không lời giải về những gì đã xảy ra.

Họ vừa đi vừa trò chuyện, hay đúng hơn là vừa than thở về những biến cố vừa xảy ra, về Đấng mà họ hằng trông đợi nhưng giờ đây đã thất bại. Họ đã kể cho nhau nghe về những lời đồn đại, về việc một số phụ nữ báo tin mộ trống và thiên sứ hiện ra. Thế nhưng, tất cả chỉ là lời đồn, chỉ là những câu chuyện khó tin, không đủ sức nặng để vực dậy tinh thần đang suy sụp của họ. Và chính trong lúc họ đang chìm sâu vào sự bế tắc của mình, Chúa Giêsu Phục Sinh đã đến và cùng đi với họ.

Một điều thật đáng ngạc nhiên, đó là “mắt họ bị che phủ nên không nhận ra Người”. Chúa Giêsu, Đấng họ yêu mến, đã Phục Sinh và hiện diện ngay bên cạnh, nhưng họ lại không thể nhận ra Ngài. Đây không phải là sự che phủ về thể lý, mà là sự che phủ về tâm hồn, về đức tin. Khi tuyệt vọng và mất niềm tin, người ta thường trở nên mù lòa trước những dấu chỉ của sự sống và hy vọng. Niềm đau quá lớn đã bóp nghẹt khả năng nhận thức của họ, khiến họ chỉ nhìn thấy cái chết chứ không thấy sự Phục Sinh đang hiện diện. Đây cũng là hình ảnh của mỗi người chúng ta, khi đối diện với những thử thách, những thất bại trong cuộc đời. Ta dễ dàng chìm trong nỗi buồn, trong sự tự thương hại, mà quên đi rằng, Chúa Giêsu vẫn đang bước đi bên cạnh, vẫn đang lắng nghe và chia sẻ câu chuyện của ta. Ngài muốn ta tự mình kể lại nỗi đau, tự mình diễn tả sự thất vọng, để Ngài có thể can thiệp một cách tế nhị, theo cách thức của Ngài.

Sau khi lắng nghe câu chuyện đầy buồn bã và tuyệt vọng của hai môn đệ, Chúa Giêsu bắt đầu sứ mạng giáo huấn của Ngài. Ngài không trách móc họ vì đã hoài nghi hay thiếu hiểu biết, mà ngược lại, Ngài dùng chính những giáo huấn xưa, chính Kinh Thánh mà họ hằng tôn kính, để khai mở tâm trí họ. Ngài gọi họ là “những kẻ khờ dại và chậm tin” – một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng đầy yêu thương. Ngài bắt đầu từ Môsê và tất cả các ngôn sứ, giải thích những điều liên quan đến Ngài. Ngài cho họ thấy rằng, tất cả những gì đã xảy ra, từ sự đau khổ, cái chết, cho đến sự Phục Sinh, đều không nằm ngoài kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa, đều đã được tiên báo trong Sách Thánh.

Việc Chúa Giêsu giải thích Kinh Thánh có một ý nghĩa sâu sắc. Ngài cho thấy rằng, để hiểu được ý nghĩa của cuộc đời Ngài, của Thập giá, và của sự Phục Sinh, không thể chỉ dựa vào lý trí hay cảm xúc đơn thuần. Cần phải có ánh sáng của Lời Chúa. Lời Chúa chính là chìa khóa để giải mã những bí ẩn, để tìm thấy ý nghĩa trong những đau khổ tưởng chừng như vô lý. Khi Lời Chúa được giải thích, nó không chỉ truyền đạt thông tin, mà còn truyền sự sống, truyền đức tin và hy vọng. Đối với hai môn đệ, việc lắng nghe Lời Chúa đã bắt đầu chữa lành sự mù lòa trong tâm hồn họ. Lời Chúa như một ngọn lửa, tuy chưa bừng cháy thành nhận thức rõ ràng, nhưng đã âm ỉ sưởi ấm trái tim đang nguội lạnh vì thất vọng của họ.

Khi đến gần làng Emmaus, nơi hai môn đệ định ghé vào, Chúa Giêsu làm như muốn đi xa hơn. Đây là một cử chỉ mời gọi họ bày tỏ lòng hiếu khách, lòng khao khát Ngài. Ngài không áp đặt sự hiện diện của mình, mà chờ đợi lời mời chân thành từ phía họ. Hai môn đệ, dù chưa nhận ra Ngài, nhưng đã cảm nhận được sự ấm áp, sự thông thái và nguồn an ủi đến từ người khách lạ này. Họ nài ép Ngài: “Mời ông ở lại với chúng tôi, vì trời đã xế chiều và ngày sắp tàn.”

Lời mời này là khoảnh khắc quyết định của hành trình. Nó cho thấy, dù niềm tin có bị lung lay đến đâu, dù hy vọng có bị dập tắt đến mức nào, vẫn còn đó một chút nhân tính, một chút lòng khao khát sự đồng hành và sự thân mật thiêng liêng. Lòng hiếu khách của họ đã mở đường cho mầu nhiệm lớn lao sắp diễn ra. Chính thái độ mở lòng đón tiếp người khách lạ đã giúp họ đạt đến sự nhận biết. Sự Phục Sinh của Chúa không chỉ được khám phá trong Lời Chúa, mà còn được kinh nghiệm trong sự chia sẻ và tình huynh đệ.

Và rồi, giây phút vỡ òa của mầu nhiệm đã đến. Khi vào nhà, “Người ngồi vào bàn cùng với hai ông; Người cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng, bẻ ra và trao cho hai ông.” Cử chỉ này, những động tác quen thuộc này, lặp lại chính xác những gì Chúa Giêsu đã làm trong Bữa Tiệc Ly. Cử chỉ “cầm lấy bánh, dâng lời chúc tụng, bẻ ra và trao cho” chính là bản tóm tắt của mầu nhiệm Thánh Thể, là dấu chỉ nhận biết không thể nhầm lẫn.

Ngay lập tức, “mắt họ liền mở ra và họ nhận ra Người”. Sau một hành trình dài của sự mù lòa, sau những lời giải thích sâu sắc về Kinh Thánh, thì chính lúc Bẻ Bánh, chính lúc sự sống được trao ban trong hình hài tấm bánh đơn sơ, họ mới thật sự nhận ra Thầy mình. Giây phút này là đỉnh cao của toàn bộ câu chuyện, khẳng định một chân lý cốt lõi của đức tin Kitô giáo: Chúa Giêsu Phục Sinh hiện diện cách sống động và trọn vẹn trong Bí tích Thánh Thể. Ngài không chỉ là ký ức, không chỉ là một lời tiên tri được ứng nghiệm, mà Ngài là Hiện Tại, là Thân Thể sống động được trao ban cho nhân loại.

Sự Phục Sinh không phải là một sự kiện lịch sử đã qua, mà là một sự kiện bí tích đang diễn ra. Mỗi khi cộng đoàn Kitô hữu quy tụ, lắng nghe Lời Chúa và cùng nhau Bẻ Bánh, thì chính lúc đó, bức màn che phủ tâm hồn được vén lên, và chúng ta được mời gọi để nhận ra Chúa, để được Ngài chữa lành và biến đổi. Bữa Tiệc Bẻ Bánh không chỉ là một bữa ăn thông thường mà là nơi gặp gỡ thân mật nhất với Đấng Phục Sinh, là nguồn mạch của sức mạnh và niềm hy vọng.

Sau khi nhận ra Chúa, Ngài lập tức biến mất khỏi mắt họ. Sự biến mất này không phải là sự ra đi, mà là sự chuyển đổi hình thức hiện diện. Ngài không còn hiện diện trong hình dạng thể lý có thể nhìn thấy bằng mắt thường, mà Ngài hiện diện trong lòng họ, trong ký ức đức tin vừa được khơi lên, và trong chính Bí tích Bẻ Bánh. Sự biến mất này là lời mời gọi họ phải sống bằng đức tin, phải đi tìm và nhận ra Ngài trong những hình thức hiện diện khác: trong Kinh Thánh đã được giải thích, trong Tình Yêu được chia sẻ, và trong cộng đoàn Phụng vụ.

Và khi Ngài biến mất, họ tự hỏi nhau: “Dọc đường, khi Người nói chuyện và giải thích Kinh Thánh cho chúng ta, lòng chúng ta đã chẳng bừng cháy lên sao?” Câu hỏi này là lời thú nhận về một kinh nghiệm nội tâm sâu sắc, một kinh nghiệm thiêng liêng không thể chối từ. Chính Lời Chúa đã làm cho lòng họ bừng cháy, đã chuẩn bị cho khoảnh khắc nhận ra Chúa trong Thánh Thể. Trái tim bừng cháy là dấu hiệu của sự sống Phục Sinh, là dấu hiệu của việc gặp gỡ Thiên Chúa. Nó biểu lộ sự chuyển đổi từ nỗi buồn sang niềm vui, từ sự nguội lạnh sang lòng nhiệt thành, từ sự hoài nghi sang lòng tin vững chắc.

Niềm tin không còn là một lý thuyết hay một lời đồn, mà là một kinh nghiệm cá vị, sống động và đầy sức mạnh. Trái tim bừng cháy ấy đã không cho phép họ chần chừ thêm một giây phút nào nữa. Mặc dù trời đã xế chiều, mặc dù con đường đã tối tăm, nhưng hai môn đệ lập tức đứng dậy và quay trở lại Giêrusalem. Con đường mà lúc sáng họ đi là con đường của tuyệt vọng, thì giờ đây, họ quay lại trên con đường của niềm hy vọng và lòng nhiệt thành. Họ không còn sợ hãi, không còn chán nản. Ánh sáng của sự Phục Sinh đã xua tan bóng đêm trong lòng họ.

Việc quay trở lại Giêrusalem có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Giêrusalem, nơi trước đó là biểu tượng của sự đau khổ và thất bại, giờ đây trở thành trung tâm của niềm tin và sự sống. Sự trở lại này là một hành động tuyên xưng đức tin công khai, là sự bắt đầu của sứ mạng loan báo Tin Mừng. Họ không giữ lại niềm vui Phục Sinh cho riêng mình, mà khao khát chia sẻ nó với cộng đoàn đang đau buồn. Khi họ trở về, họ gặp Nhóm Mười Một và những người cùng đi, và được nghe một tin mừng lớn: “Chúa trỗi dậy thật rồi và đã hiện ra với Phêrô.”

Sau đó, chính họ cũng kể lại những gì đã xảy ra dọc đường, và việc họ đã nhận ra Người lúc Người bẻ bánh. Câu chuyện của hai môn đệ Emmaus hòa quyện vào câu chuyện của toàn thể cộng đoàn Kitô hữu tiên khởi, khẳng định rằng: Chúa Giêsu đã Phục Sinh, và Ngài hiện diện cách đặc biệt trong Lời Chúa và trong Bí tích Thánh Thể.

Kính thưa cộng đoàn, câu chuyện Emmaus không chỉ là một đoạn ký sự đẹp đẽ trong Tin Mừng, mà còn là bản đồ hành trình đức tin của mỗi người chúng ta. Chúng ta cũng thường xuyên là những môn đệ trên đường Emmaus.

Thế giới hiện đại với những lo toan, những áp lực, những thất vọng trong công việc, gia đình, hay những lần vấp ngã trong đời sống đạo, đã khiến chúng ta nhiều lần rời bỏ Giêrusalem – rời bỏ nhà thờ, rời bỏ cộng đoàn, hay rời bỏ chính niềm tin ban đầu của mình. Chúng ta đi, mang theo những câu chuyện buồn, những lời than thở về một cuộc sống không như ý, về một Thiên Chúa dường như đã im lặng trước nỗi đau của chúng ta. Chúng ta trở nên mù lòa, không nhận ra Chúa đang bước đi bên cạnh, vì tâm trí ta quá bận rộn với nỗi thất vọng và sự tự thương hại.

Tuy nhiên, Chúa Giêsu, Đấng Phục Sinh, không bao giờ bỏ rơi chúng ta. Ngài luôn kiên nhẫn và tế nhị tiếp cận chúng ta. Hành trình Emmaus dạy chúng ta hai cách thức nền tảng để nhận ra Ngài: trong Lời Chúa và trong Thánh Thể.

Thứ nhất, trong Lời Chúa: Mỗi khi chúng ta mở Kinh Thánh, mỗi khi chúng ta lắng nghe Lời Chúa trong Phụng vụ, chính là lúc Chúa Giêsu đang “giải thích Kinh Thánh” cho ta. Ngài đang dùng Lời Ngài để sưởi ấm trái tim ta, để khai sáng tâm hồn ta, giúp ta hiểu rằng, ngay cả những đau khổ, những thất bại trong đời, cũng không nằm ngoài sự quan phòng của Thiên Chúa. Lời Chúa là ánh sáng, là ngọn lửa đốt cháy sự nguội lạnh và hoài nghi. Nếu chúng ta cảm thấy chán nản hay mất phương hướng, hãy để Chúa Giêsu giải thích Kinh Thánh cho ta, để trái tim ta được bừng cháy lên.

Thứ hai, trong Bữa Tiệc Bẻ Bánh: Đỉnh cao của sự nhận biết chính là Bí tích Thánh Thể. Giống như hai môn đệ đã nhận ra Thầy khi Ngài bẻ bánh, chúng ta cũng được mời gọi nhận ra Chúa Giêsu Phục Sinh cách sống động và trọn vẹn trong tấm Bánh Thánh. Bàn tiệc Thánh Thể là nơi Ngài trao ban chính mình làm lương thực nuôi dưỡng chúng ta, là nơi Ngài biến đổi nỗi buồn thành niềm vui, sự cô đơn thành sự hiệp thông. Đến với Thánh Thể là đến với nguồn sức mạnh để quay trở lại Giêrusalem, quay trở lại với cuộc sống và sứ mạng của mình, với một trái tim đã được phục hồi niềm tin.

Cuối cùng, hành trình Emmaus là hành trình của sự quay trở lại và loan báo. Niềm vui Phục Sinh không thể được giữ kín. Sau khi đã nhận ra Chúa, hai môn đệ lập tức trở thành những chứng nhân. Họ vội vã quay về để chia sẻ kinh nghiệm của mình. Điều này nhắc nhở chúng ta về sứ mạng của người Kitô hữu: sau khi đã gặp Chúa trong Thánh Lễ, trong Lời Chúa, chúng ta phải trở về với thế giới này với một trái tim bừng cháy, sẵn sàng làm chứng về niềm hy vọng Phục Sinh. Sứ mạng của chúng ta là biến Giêrusalem của sự thất vọng thành Giêrusalem của niềm tin.

Xin Chúa Giêsu Phục Sinh ban cho chúng ta ánh sáng của Lời Chúa để trái tim ta luôn bừng cháy, và ban cho chúng ta ân sủng của Bí tích Thánh Thể để mắt ta luôn mở ra nhận biết Ngài, hầu chúng ta trở thành những chứng nhân can đảm và nhiệt thành của niềm vui Phục Sinh trong cuộc sống hằng ngày.

Lm. Anmai, CSsR