Thứ Ba Tuần XX TN : Đối với Thiên Chúa mọi sự đều có thể

Thứ Ba Tuần XX Thương Niên

 Tin Mừng: Mt 19, 23-30

ĐỐI VỚI THIÊN CHÚA MỌI SỰ ĐỀU CÓ THỂ

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Mátthêu (Mt 19, 23-30)

Khi ấy, Đức Giêsu nói với các môn đệ rằng: “Thầy bảo thật anh em, người giàu có khó vào Nước Trời. Thầy còn bảo cho anh em biết: con lạc đà chui qua lỗ kim còn dễ hơn người giàu vào Nước Thiên Chúa.” Nghe nói vậy, các môn đệ vô cùng sửng sốt và nói: “Thế thì ai có thể được cứu?” Đức Giêsu nhìn thẳng vào các ông và nói: “Đối với loài người thì điều đó không thể được, nhưng đối với Thiên Chúa, thì mọi sự đều có thể được.” Bấy giờ ông Phêrô lên tiếng thưa Người: “Thầy coi, phần chúng con, chúng con đã bỏ mọi sự mà theo Thầy. Vậy chúng con sẽ được gì?” Đức Giêsu đáp: “Thầy bảo thật anh em: anh em là những người đã theo Thầy, thì đến thời tái sinh, khi Con Người ngự trên ngai vinh hiển, anh em cũng sẽ được ngự trên mười hai tòa mà xét xử mười hai chi tộc Ítraen. Và phàm ai bỏ nhà cửa, anh em, chị em, cha mẹ, con cái hay ruộng đất, vì danh Thầy, thì sẽ được gấp bội và còn được sự sống vĩnh cửu làm gia nghiệp. Nhiều kẻ đứng đầu sẽ phải xuống hàng chót, và nhiều kẻ đứng chót sẽ được lên hàng đầu.”

ĐỐI VỚI THIÊN CHÚA MỌI SỰ ĐỀU CÓ THỂ

Câu chuyện Tin Mừng hôm nay được đặt trong bối cảnh ngay sau khi người thanh niên giàu có buồn rầu bỏ đi vì anh ta có quá nhiều của cải, một hình ảnh đã để lại trong lòng các môn đệ và cả Chúa Giêsu một nỗi ưu tư sâu sắc về sức nặng của vật chất đối với hành trình tâm linh của con người. Khởi đi từ sự kiện đó, Chúa Giêsu đã đưa ra một lời khẳng định làm chấn động tâm thức của những người nghe Người lúc bấy giờ, và có lẽ vẫn còn nguyên sức công phá đối với chúng ta ngày nay, đó là hình ảnh con lạc đà và lỗ kim. Chúng ta thường nghe câu nói này nhiều lần đến mức có thể chúng ta đã quen thuộc và xem nhẹ tính chất quyết liệt của nó, nhưng hãy thử hình dung sự tương phản vĩ đại giữa con vật lớn nhất vùng Palestine thời bấy giờ là con lạc đà và cái khe hẹp nhỏ nhất mà con người có thể tạo ra là lỗ kim khâu, để thấy rằng Chúa Giêsu không hề nói chơi, Người đang nói đến một sự bất khả thi theo lẽ tự nhiên. Sự so sánh này không nhằm mục đích lên án người giàu hay coi tiền bạc là tội lỗi tự bản chất, nhưng là để lột trần một thực tế phũ phàng rằng sự dính bén vào của cải vật chất có khả năng làm tê liệt đôi cánh tâm linh, khiến con người không thể bay lên tới Thiên Chúa, bởi vì khi lòng người đã đầy ắp những toan tính trần thế, những bảo đảm an toàn từ tài sản, thì không còn chỗ trống nào cho ân sủng len lỏi vào.

Của cải tự nó là tốt vì nó là phương tiện để sống, nhưng sự nguy hiểm nằm ở chỗ nó tạo ra một ảo tưởng về sự tự lập, người giàu dễ dàng rơi vào cái bẫy suy nghĩ rằng họ có thể kiểm soát cuộc đời mình, họ có thể mua được sức khỏe, mua được niềm vui, và thậm chí mua được cả sự bình an giả tạo, chính sự tự mãn này là bức tường thành kiên cố ngăn cản họ nhận ra mình cần Thiên Chúa đến mức nào. Khi Chúa Giêsu nói người giàu khó vào Nước Trời, Người đang cảnh báo về sự xơ cứng của con tim, khi con tim bị bọc kín bởi lớp vỏ của vàng bạc và danh vọng, nó trở nên vô cảm trước nỗi đau của đồng loại và điếc lác trước tiếng gọi của Tin Mừng. Các môn đệ sửng sốt là điều dễ hiểu, bởi trong quan niệm Do Thái giáo thời bấy giờ, sự giàu sang thường được coi là dấu chỉ của phúc lành Thiên Chúa ban tặng cho người công chính, vậy mà nay Chúa Giêsu lại đảo lộn tất cả, Người tuyên bố sự giàu sang ấy lại là chướng ngại vật khổng lồ, điều này khiến các ông hoang mang tột độ và thốt lên câu hỏi đầy lo âu rằng thế thì ai có thể được cứu. Câu hỏi này không chỉ là thắc mắc về số phận của người giàu, mà còn là nỗi sợ hãi về khả năng cứu độ của chính bản thân con người nói chung, vì nếu những người được xem là có phúc lành như người giàu mà còn không qua được cửa hẹp, thì những người bình thường sẽ ra sao.

Chính trong khoảnh khắc tuyệt vọng của lý trí con người, khi mọi cánh cửa dường như đóng lại trước sự bất lực của nỗ lực cá nhân, Chúa Giêsu đã mở ra một chân trời hy vọng mới bằng cái nhìn thẳng vào các môn đệ và lời tuyên bố đầy uy quyền rằng đối với loài người thì không thể, nhưng đối với Thiên Chúa thì mọi sự đều có thể. Đây chính là chìa khóa của bài Tin Mừng và cũng là chìa khóa của đời sống đức tin chúng ta, ơn cứu độ không phải là thành quả của sự tích lũy công đức hay tài sản, cũng không phải là kết quả của một cuộc chinh phục bằng sức riêng của con người, mà hoàn toàn là ân ban nhưng không của Thiên Chúa. Hình ảnh con lạc đà chui qua lỗ kim là điều không tưởng, nhưng Thiên Chúa là Đấng làm nên những điều không tưởng, Ngài có thể làm cho con tim chai đá của một người giàu có trở nên mềm mại, Ngài có thể biến đổi sự dính bén trần tục thành lòng quảng đại, và Ngài có thể đưa những ai biết tin thác vào Ngài đi qua khe cửa hẹp của sự từ bỏ để vào Nước Trời. Lời khẳng định này giải phóng chúng ta khỏi áp lực phải tự cứu lấy mình, đồng thời mời gọi chúng ta bước vào một cuộc phiêu lưu của lòng tin cậy, nơi chúng ta dám buông bỏ những điểm tựa trần gian để bám víu vào duy nhất một mình Thiên Chúa.

Từ sự choáng váng về sự khó khăn của người giàu, câu chuyện chuyển hướng sang phản ứng rất thực tế và rất “người” của Phêrô, ông đại diện cho nhóm Mười Hai và có lẽ đại diện cho cả chúng ta để đặt vấn đề về quyền lợi: chúng con đã bỏ mọi sự mà theo Thầy, vậy chúng con sẽ được gì. Câu hỏi này thoạt nghe có vẻ tính toán, mang hơi hướm của một cuộc trao đổi buôn bán, con bỏ cái này thì Chúa phải trả cho con cái kia, nhưng nếu nhìn sâu hơn, đó là một câu hỏi chân thành của những người đã thực sự chấp nhận rủi ro để đi theo một Đấng không có hòn đá gối đầu. Chúa Giêsu không trách Phêrô vì sự tính toán đó, trái lại, Người đón nhận sự hy sinh của các ông và đưa ra một lời hứa vượt xa mọi kỳ vọng của con người. Người hứa ban cho họ vinh quang trong thời tái sinh, được ngồi trên mười hai tòa xét xử, nghĩa là được tham dự vào vương quyền và sự cai trị của Thiên Chúa trong trật tự mới của thế giới. Nhưng không chỉ là chuyện của đời sau, ngay ở đời này, Chúa Giêsu khẳng định quy luật của sự “bỏ” và “được”, ai bỏ nhà cửa, anh em, cha mẹ, ruộng đất vì danh Thầy, sẽ nhận được gấp bội và sự sống vĩnh cửu.

Điều kỳ diệu của lời hứa này nằm ở chỗ khái niệm “gấp bội” hay “gấp trăm” không phải là sự nhân lên về mặt số học của tài sản vật chất, Chúa không hứa rằng nếu bạn bỏ một ngôi nhà bạn sẽ nhận lại một trăm ngôi nhà bằng gạch đá, hay bỏ một người vợ sẽ có một trăm người vợ khác, hiểu như thế là trần tục hóa lời Chúa. Sự “gấp trăm” ở đây là sự mở rộng của các mối tương quan trong tình yêu của Thiên Chúa, khi một người dám từ bỏ sự sở hữu riêng tư, hẹp hòi đối với gia đình hay tài sản của mình để dấn thân cho Nước Trời, họ sẽ tìm thấy một gia đình lớn hơn gấp bội trong cộng đoàn Hội Thánh, nơi mọi người là anh chị em, mọi ngôi nhà đều mở cửa đón tiếp, và tình thương không còn bị giới hạn trong huyết thống hay biên giới địa lý. Sự giàu có mà Chúa ban tặng là sự giàu có của tâm hồn, của tình huynh đệ, của niềm vui phục vụ, và quan trọng nhất là sự tự do nội tâm mà không tiền bạc nào mua được. Khi không còn bị ràng buộc bởi nỗi lo giữ của, con người ta trở nên thanh thoát, và chính sự thanh thoát đó là cửa ngõ dẫn vào sự sống đời đời ngay từ bây giờ.

Tuy nhiên, Chúa Giêsu kết thúc bài huấn dụ bằng một lời cảnh báo đầy nghịch lý: nhiều kẻ đứng đầu sẽ xuống hàng chót, và nhiều kẻ đứng chót sẽ lên hàng đầu. Đây là quy luật đảo ngược giá trị của Nước Trời, hoàn toàn trái ngược với trật tự của thế gian. Ở đời, người ta tôn vinh kẻ giàu có, quyền lực, kẻ đến trước, kẻ chiếm chỗ nhất, nhưng trong mắt Thiên Chúa, vị trí ưu tiên thuộc về những người khiêm hạ, những người biết mình bé nhỏ và cần đến lòng thương xót. Người thanh niên giàu có trong câu chuyện trước đó ngỡ mình là “người đứng đầu” vì anh ta tuân giữ lề luật và có nhiều của cải, nhưng cuối cùng anh lại là người đi ra trong buồn bã, trở thành kẻ đứng chót bên ngoài bàn tiệc Nước Trời. Ngược lại, các môn đệ là những ngư phủ nghèo hèn, những người thu thuế bị khinh miệt, những kẻ dường như không có gì trong tay, lại trở thành những người đứng đầu vì họ đã dám tin và dám bỏ mọi sự để theo Chúa. Lời cảnh báo này nhắc nhở chúng ta đừng bao giờ tự mãn về vị trí hay công trạng của mình, đừng nghĩ rằng vì tôi đi lễ nhiều, tôi làm từ thiện nhiều, hay tôi có chức vụ trong giáo xứ mà tôi chắc chắn có vé vào Nước Trời. Sự kiêu ngạo thiêng liêng còn nguy hiểm hơn cả sự giàu có vật chất, bởi nó biến chúng ta thành những kẻ đứng đầu giả tạo, trong khi Thiên Chúa lại đang chờ đợi chúng ta ở vị trí của người tôi tớ phục vụ.

Cuộc đời Kitô hữu là một hành trình liên lỉ của sự chọn lựa giữa cái “có thể” của con người và cái “có thể” của Thiên Chúa. Chúng ta thường bị cám dỗ để xây dựng sự an toàn của mình dựa trên những gì chúng ta nắm giữ trong tay, nhưng Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta buông tay ra để Thiên Chúa nắm lấy. Sự từ bỏ mà Chúa mời gọi không phải là một sự mất mát đau đớn, mà là một sự giải phóng cần thiết để đôi tay chúng ta đủ trống rỗng mà đón nhận những ân huệ lớn lao hơn gấp bội. Con lạc đà không thể chui qua lỗ kim nếu nó cứ mang trên mình những bướu thịt nặng nề và những hành lý cồng kềnh, cũng vậy, chúng ta không thể đi vào mầu nhiệm của Thiên Chúa nếu cứ vác trên vai gánh nặng của lòng tham, sự ích kỷ và tính toan tính. Chỉ khi nào chúng ta dám trở nên nhỏ bé, dám tin rằng Thiên Chúa có thể làm được những điều mà sức riêng ta không thể, lúc đó phép lạ mới thực sự xảy ra. Phép lạ ấy không nhất thiết là sự biến đổi vật lý của một cái lỗ kim, mà là sự biến đổi vĩ đại của một con tim, từ chỗ khép kín vì sợ hãi mất mát sang chỗ mở toang để đón nhận và trao ban. Xin Chúa ban cho mỗi người chúng ta ơn can đảm để “bỏ” những gì cần bỏ, và ơn khôn ngoan để nhận ra rằng cái “được” lớn nhất trong cuộc đời không phải là những gì ta sở hữu, mà là chính Chúa, Đấng là gia nghiệp vĩnh cửu và là nguồn cội của mọi niềm vui chân thật. Khi có Chúa, chúng ta có tất cả, và khi có Chúa, ngay cả những điều tưởng chừng như không thể cũng sẽ trở thành hiện thực trong tình yêu quyền năng của Ngài.

Lm. Anmai, CSsR