Thứ Sáu Tuần XXI TN : Sự khôn ngoan của trái tim tỉnh thức

Thứ Sáu Tuần XXI Thường Niên

 Thánh Au-gut-ti-nô, giám mục, tiến sĩ Hội Thánh (Lễ nhớ)

 Tin Mừng: Mt 25, 1-13

SỰ KHÔN NGOAN CỦA TRÁI TIM TỈNH THỨC

Tin Mừng Chúa Giê-su Ki-tô theo thánh Mát-thêu (Mt 25, 1-13)

Bấy giờ, Nước Trời sẽ giống như chuyện mười trinh nữ cầm đèn ra đón chú rể. Trong mười cô đó, thì có năm cô dại và năm cô khôn. Quả vậy, các cô dại mang đèn mà không mang dầu theo. Còn những cô khôn thì vừa mang đèn vừa mang chai dầu theo. Vì chú rể đến chậm, nên các cô thiếp đi, rồi ngủ cả. Nửa đêm, có tiếng la lên: “Chú rể kia rồi, ra đón đi!” Bấy giờ các cô trinh nữ đều thức dậy, và sửa soạn đèn. Các cô dại nói với các cô khôn rằng: “Xin các chị cho chúng em chút dầu, vì đèn của chúng em tắt mất rồi!” Các cô khôn đáp: “Sợ không đủ cho chúng em và cho các chị đâu, các chị ra hàng mà mua lấy thì hơn.” Đang lúc các cô đi mua, thì chú rể tới, và những cô đã sẵn sàng được đi theo chú rể vào dự tiệc cưới. Rồi người ta đóng cửa lại. Sau cùng, mấy cô kia cũng đến gọi: “Thưa Ngài, thưa Ngài! mở cửa cho chúng em với!” Nhưng Người đáp: “Tôi bảo thật các cô, tôi không biết các cô là ai.” Vậy anh em hãy canh thức, vì anh em không biết ngày nào, giờ nào.

SỰ KHÔN NGOAN CỦA TRÁI TIM TỈNH THỨC

Hôm nay, phụng vụ Giáo hội cho chúng ta kính nhớ thánh Âu-tinh, một vị thánh vĩ đại, một trí tuệ lỗi lạc và một trái tim rực lửa yêu mến. Cuộc đời của ngài là một hành trình dài của sự tìm kiếm, từ những lạc lối của tuổi trẻ, những khắc khoải của tri thức cho đến khi tìm thấy bến đỗ bình yên trong chân lý Đức Kitô. Hình ảnh của thánh nhân hòa quyện một cách tuyệt vời với dụ ngôn mười cô trinh nữ trong bài Tin Mừng hôm nay, một dụ ngôn nói về sự khôn ngoan, sự tỉnh thức và việc dự trữ dầu đèn cho ngày Chúa đến. Chúa Giêsu đưa ra hình ảnh mười cô trinh nữ cầm đèn đi đón chàng rể để nói về Nước Trời. Đây là khung cảnh quen thuộc của đám cưới Do Thái xưa, nơi mà sự chờ đợi chàng rể đến rước dâu là cao điểm của niềm vui. Nhưng trong niềm vui ấy, có một sự phân rẽ nghiệt ngã: năm cô khôn và năm cô dại. Sự khác biệt giữa họ không nằm ở việc họ có ngủ hay không, bởi vì Tin Mừng ghi rõ: “Vì chú rể đến chậm, nên các cô thiếp đi, rồi ngủ cả”. Cả người khôn lẫn người dại đều ngủ, đều mệt mỏi trước sự chậm trễ của thời gian. Sự khác biệt cũng không nằm ở chiếc đèn, vì tất cả đều cầm đèn trên tay. Sự khác biệt cốt yếu, sự phân định giữa sự sống và cái chết, giữa việc được vào dự tiệc hay bị loại ra ngoài, nằm ở bình dầu dự trữ. Những cô khôn mang đèn và mang cả chai dầu theo, còn những cô dại chỉ mang đèn mà quên mất dầu. Đây là một chi tiết đắt giá, buộc chúng ta phải suy ngẫm sâu xa về ý nghĩa của “dầu” trong đời sống tâm linh.

Thánh Âu-tinh, người mà chúng ta mừng kính hôm nay, đã từng suy niệm rất sâu sắc về dụ ngôn này. Đối với ngài, chiếc đèn tượng trưng cho những việc lành, những hình thức đạo đức bên ngoài mà mọi người đều có thể thấy. Cả người dại và người khôn đều có đèn, tức là họ đều có danh xưng là Kitô hữu, đều tham dự vào cộng đoàn, đều có những hành vi tôn giáo. Nhưng dầu là gì? Theo thánh Âu-tinh, dầu chính là Đức Ái, là tình yêu chân thật dành cho Thiên Chúa và tha nhân, là lương tâm ngay thẳng và niềm vui thiêng liêng bên trong mà không ai có thể nhìn thấy trọn vẹn ngoại trừ Thiên Chúa. Những cô dại là hình ảnh của những người làm việc đạo đức chỉ vì hư danh, vì thói quen, hoặc vì những động lực trần tục hời hợt. Đèn của họ cháy nhờ sự khen ngợi của người đời, và khi sự khen ngợi ấy tắt ngấm, hay khi đối diện với đêm tối của thử thách và sự phán xét, đèn của họ cũng lụi tàn vì không có chất liệu bên trong để duy trì sự cháy. Ngược lại, những cô khôn là những người nuôi dưỡng đời sống nội tâm sâu sắc. Họ mang theo dầu, tức là mang theo một tình yêu nồng nàn, một đức tin sống động được nuôi dưỡng bởi ân sủng. Họ không lệ thuộc vào những hào nhoáng bên ngoài. Dầu của họ là sự kết hiệp mật thiết với Chúa, là sự kiên trì trong ân sủng, là những hy sinh thầm lặng mà chỉ có Cha trên trời mới thấu suốt. Chính thứ dầu này giữ cho ngọn đèn đức tin của họ vẫn cháy sáng ngay cả khi chàng rể đến muộn màng giữa đêm khuya.

Cuộc đời thánh Âu-tinh là một minh chứng sống động cho việc chuyển từ tình trạng “cạn dầu” sang “đầy dầu”. Trong những năm tháng tuổi trẻ, ngài cũng cầm đèn đi tìm chân lý, nhưng ngài tìm kiếm trong lạc thú, trong danh vọng và trong những triết thuyết sai lầm. Ngài thừa nhận trong cuốn Tự Thuật nổi tiếng: “Con yêu Chúa quá muộn màng, ôi vẻ đẹp vừa cổ kính vừa tân kỳ, con yêu Chúa quá muộn màng”. Sự muộn màng ấy chính là thời gian ngài sống như một cô trinh nữ dại khờ, cầm đèn mà không có dầu, chạy theo những cái bóng bên ngoài mà quên mất Đấng đang ngự trị bên trong. Nhưng nhờ lời cầu nguyện kiên trì của mẹ ngài là thánh nữ Monica, và nhờ tác động của ân sủng, Âu-tinh đã tỉnh thức. Ngài đã nhận ra rằng sự khôn ngoan thật sự không nằm ở tri thức uyên bác, mà nằm ở việc khiêm tốn đón nhận tình yêu Thiên Chúa và để tình yêu ấy biến đổi cuộc đời mình. Ngài đã bắt đầu tích trữ dầu – thứ dầu của lòng thống hối, của sự khiêm cung và của lòng mến Chúa thiết tha. Và khi đã có dầu, ngài trở thành một ngọn đèn rực sáng, soi đường cho biết bao thế hệ Kitô hữu sau này.

Trở lại với dụ ngôn, tiếng hô vang lúc nửa đêm: “Chú rể kia rồi, ra đón đi!” là khoảnh khắc của sự thật. Đó là giây phút của cái chết, hoặc là giây phút Chúa quang lâm. Lúc ấy, mọi sự giả tạo đều bị lột bỏ. Lúc ấy, không ai có thể vay mượn đức tin hay công phúc của người khác. Chi tiết các cô dại xin dầu và các cô khôn từ chối không phải là biểu hiện của sự ích kỷ, mà là một thực tế thần học: sự thánh thiện, ân sủng và mối tương quan cá vị với Thiên Chúa là điều không thể chuyển nhượng. Cha mẹ không thể tin thay cho con cái, vợ không thể yêu mến Chúa thay cho chồng vào giờ phút phán xét. Mỗi người phải tự chịu trách nhiệm về bình dầu của mình. Các cô khôn nói: “Sợ không đủ cho chúng em và cho các chị đâu”. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, sự cứu rỗi là việc cá nhân và khẩn thiết. Chúng ta không thể sống dựa dẫm vào đức tin của cộng đoàn hay gia đình mà chính mình lại rỗng tuếch bên trong. Chúng ta phải tự mình ra “hàng” – tức là đến với Chúa, đến với các bí tích, đến với những việc bác ái – để “mua” lấy dầu khi còn có thời gian.

Nhưng bi kịch lớn nhất của dụ ngôn nằm ở câu kết: “Rồi người ta đóng cửa lại”. Cánh cửa đóng lại là sự kết thúc của thời gian ân sủng. Tiếng gõ cửa tuyệt vọng của các cô dại và câu trả lời lạnh lùng của chàng rể: “Tôi không biết các cô là ai” là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc nhất. Tại sao Chúa lại nói “không biết” họ? Chẳng phải họ cũng là trinh nữ, cũng cầm đèn ra đón Người sao? Chúa “không biết” họ vì họ không mang trong mình “dầu” của Người, tức là không có sự tương đồng với Người trong tình yêu. Họ mang danh nghĩa là môn đệ, nhưng đời sống của họ xa lạ với Người. Thánh Âu-tinh nhắc nhở chúng ta: “Hãy sợ ân sủng Chúa đi qua mà không bao giờ trở lại”. Thời gian là món quà Chúa ban, nhưng nó có giới hạn. Chúng ta đang sống trong thời gian chờ đợi chàng rể, và không ai biết khi nào tiếng hô “Chú rể đến” sẽ vang lên. Có thể là đêm nay, có thể là ngày mai, hoặc nhiều năm nữa. Sự chậm trễ của chàng rể là cơ hội để chúng ta tích trữ dầu, nhưng cũng là cái bẫy khiến chúng ta lơ là, ngủ quên trong những toan tính trần thế.

Sự khôn ngoan mà Lời Chúa và gương thánh Âu-tinh mời gọi chúng ta hôm nay là sự khôn ngoan của việc nhìn xa trông rộng. Đừng để đến lúc hấp hối mới lo sám hối. Đừng để đến lúc đối diện với tòa Chúa mới vội vàng đi tìm dầu yêu thương. Hãy nhìn vào bình dầu của linh hồn mình ngay lúc này. Nó đang đầy ắp hay đang cạn khô? Chúng ta đang sống đạo vì thói quen, vì nể nang người khác, hay vì một tình yêu sâu sắc dành cho Đức Kitô? Mỗi việc bác ái chúng ta làm, mỗi lời cầu nguyện chúng ta dâng, mỗi sự hy sinh chúng ta chịu đựng vì lòng mến, chính là từng giọt dầu đang được rót vào bình. Đừng coi thường những giọt dầu nhỏ bé ấy, vì chính chúng sẽ giữ cho ngọn đèn đức tin của chúng ta cháy sáng trong đêm tối của cuộc đời và dẫn chúng ta vào bàn tiệc Nước Trời. Hãy học nơi thánh Âu-tinh lòng khao khát Chúa không nguôi: “Lạy Chúa, Chúa đã dựng nên con cho Chúa, và tâm hồn con mãi khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa”. Sự nghỉ yên đó chính là bàn tiệc cưới muôn đời mà hôm nay Chúa mời gọi chúng ta chuẩn bị hành trang để tham dự. Ước gì khi tiếng Chúa gọi vang lên, dù là lúc canh khuya hay rạng sáng, chúng ta đều có thể trỗi dậy với ngọn đèn cháy sáng trên tay, hân hoan bước vào cùng Người, để không bao giờ phải nghe câu nói đau đớn: “Tôi không biết các cô là ai”, nhưng là lời chào đón yêu thương: “Hỡi đầy tớ tài giỏi và trung thành, hãy vào hưởng niềm vui của chủ ngươi”.

Lm. Anmai, CSsR