Thứ Năm Tuần 4 Mùa Chay : PHỤC VỤ TRONG THINH LẶNG VÀ SỰ CÔNG CHÍNH TUYỆT HẢO

THỨ NĂM: THÁNH GIUSE, BẠN TRĂM NĂM ĐỨC TRINH NỮ MARIA 

Tin Mừng: Mt 1,16.18-21.24a (hoặc Lc 2,41-51a)

PHỤC VỤ TRONG THINH LẶNG VÀ SỰ CÔNG CHÍNH TUYỆT HẢO

Hôm nay, chúng ta cùng nhau cử hành trọng thể Lễ Thánh Giuse, Bạn Trăm Năm Đức Trinh Nữ Maria, một người Cha, một người Chồng, một vị Thánh mà cuộc đời Người được ghi lại trong Tin Mừng chỉ vỏn vẹn vài dòng, không một lời nói nào được chép lại, nhưng lại chứa đựng trọn vẹn sức nặng của cả một chương trình cứu độ vĩ đại của Thiên Chúa. Lễ trọng này không chỉ là dịp để chúng ta tôn vinh một vị thánh, mà còn là cơ hội để chiêm nghiệm về ý nghĩa của đời sống nội tâm, của sự công chính, và của lòng vâng phục tuyệt đối trước những mầu nhiệm vượt quá tầm hiểu biết của lý trí con người. Tin Mừng theo Thánh Mátthêu (1,16.18-21.24a) mở ra cho chúng ta một khung cảnh đầy kịch tính, nơi đó, một người thợ mộc đơn sơ tên là Giuse đã phải đối diện với một thử thách đức tin lớn lao, và qua đó, Người đã trở thành cây cầu nối hữu hình giữa lời hứa cứu độ cổ xưa và sự hiện diện nhập thể của chính Đấng Cứu Độ.

Chúng ta bắt đầu bằng lời giới thiệu rất ngắn gọn nhưng đầy đủ uy quyền của Tin Mừng: “Giacóp sinh Giuse, là chồng của bà Maria, mẹ Đức Giêsu cũng gọi là Đấng Kitô.” Chỉ một câu này thôi đã xác lập vị trí không thể thiếu của Thánh Giuse trong dòng lịch sử cứu độ. Người thuộc về dòng dõi Đavít, dòng dõi vương giả mà từ đó Đấng Mêsia phải xuất hiện. Vai trò của Giuse không phải là cha sinh học, nhưng Người là người duy nhất bảo đảm tính hợp pháp, tính lịch sử và tính messian của Chúa Giêsu trong xã hội Do Thái. Người là người bảo chứng cho lời hứa của Thiên Chúa đối với nhà Đavít. Với trách nhiệm này, Giuse không còn là một cá nhân Giuse của làng Nadarét nữa, mà Người trở thành hiện thân của sự trung tín được mong đợi qua hàng ngàn năm. Người mang trong mình gánh nặng và vinh quang của một dân tộc chờ mong.

Và rồi, mầu nhiệm bắt đầu hé mở, đặt Người vào một tình huống nan giải nhất trong cuộc đời: “Bà Maria, mẹ Người, đã thành hôn với ông Giuse. Nhưng trước khi hai ông bà về chung sống, bà đã mang thai do quyền năng Chúa Thánh Thần.” Đây là điểm khởi đầu của bi kịch nội tâm Thánh Giuse. Người đã nhận lời đính hôn với một Trinh Nữ thánh thiện, và trước khi Người kịp đưa Mẹ Maria về nhà, Mẹ đã mang thai. Trong ánh sáng của Lề Luật Môsê, đây là một tình huống không thể chấp nhận được, một sự kiện có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và làm tổn thương danh dự của Mẹ Maria. Nếu Giuse hành động theo luật pháp khô khan, Mẹ Maria sẽ phải chịu một sự sỉ nhục công khai, thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng.

Tuy nhiên, Tin Mừng lại mô tả Giuse bằng một danh xưng cao quý: “Ông Giuse, chồng bà, là người công chính.” Danh xưng “công chính” (dikaios) ở đây không chỉ đơn thuần là người tuân thủ lề luật một cách máy móc. Sự công chính của Thánh Giuse là sự công chính tuyệt hảo, được thấm nhuần bởi lòng nhân ái và sự kính trọng đối với mầu nhiệm mà Người không thể hiểu được. Nếu là người công chính theo nghĩa hẹp, Người phải tố giác Mẹ Maria để bảo toàn danh dự và sự trong sạch của chính mình trước cộng đồng. Nhưng Giuse đã chọn một con đường khác, con đường của lòng thương xót: “không muốn tố giác bà, nên mới định tâm bỏ bà cách kín đáo.”

Sự “bỏ cách kín đáo” này là một hành động của lòng bác ái phi thường. Đó là sự công chính được định hình bởi tình yêu và sự tế nhị. Giuse đã tự mình gánh lấy nỗi đau, chấp nhận bị hiểu lầm, chịu đựng sự bối rối và có lẽ cả sự nghi ngờ của người khác, chỉ để bảo vệ danh dự và mạng sống của người mình yêu thương. Hành động này cho thấy Giuse là người đặt Lòng Thương Xót của Thiên Chúa lên trên sự đòi hỏi khắc nghiệt của Lề Luật. Người đã thể hiện một đức tin ngầm ẩn: thà chấp nhận một nỗi đau cá nhân còn hơn là làm tổn thương một người vô tội (mà Người tin là vô tội, hoặc ít nhất là không muốn kết án). Cuộc đấu tranh nội tâm đó—giữa bổn phận công lý và tiếng gọi của lòng thương xót—là sự thinh lặng đầy sức mạnh nhất của Người.

Chính trong lúc Người “đang toan tính như vậy,” đang trong sự dày vò nội tâm và sẵn sàng hy sinh danh dự của mình để thực hiện hành vi nhân ái cao cả đó, thì Thiên Chúa mới can thiệp. Đây là bài học sâu sắc cho chúng ta: Thiên Chúa thường chờ đợi chúng ta đi hết con đường của lý trí và lòng nhân ái con người trước khi Người tự mình vén mở mầu nhiệm. Sứ thần Chúa hiện đến báo mộng cho Người. Giấc mơ của Giuse không phải là một sự ảo tưởng hay một suy tư ban ngày; đó là một phương thức truyền đạt thiêng liêng và trực tiếp, một sự can thiệp không thể chối cãi của Thiên Chúa.

Sứ thần đã gọi tên Người: “Này ông Giuse, con cháu Đavít.” Lời gọi này có hai ý nghĩa then chốt. Thứ nhất, nó xác nhận lại bản sắc và sứ mệnh của Người, đặt Người vào vị trí của người thừa kế lời hứa Mêsia. Thứ hai, nó nhắc nhở Giuse rằng sự kiện đang xảy ra không phải là sự đổ vỡ của lề luật, mà là sự hoàn thành của lời tiên tri. Giuse không chỉ là người thợ mộc ở Nadarét; Người là người gác cổng của dòng dõi Mêsia. Sự can thiệp của Thiên Chúa đã nâng quyết định của Giuse lên khỏi tầm một vấn đề hôn nhân cá nhân để trở thành một sự kiện lịch sử cứu độ.

Và lời khải thị đã đến, xóa tan mọi nghi ngờ và sợ hãi: “Đừng ngại đón bà Maria vợ ông về, vì người con bà cưu mang là do quyền năng Chúa Thánh Thần.” Lời “Đừng ngại” (Mē phobēthēs) này là một trong những mệnh lệnh quan trọng nhất trong Kinh Thánh, thường được lặp lại khi con người được mời gọi tham gia vào một kế hoạch thần linh vượt quá khả năng hiểu biết của họ. Giuse không chỉ được lệnh chấp nhận Maria, mà còn được lệnh “đón về”—điều này có nghĩa là Người phải công khai hoàn tất cuộc hôn nhân, thiết lập một mái ấm gia đình, và qua đó, chính thức trở thành người Cha Hợp Pháp, người Bảo Vệ và người Bảo Hộ của Đấng Cứu Thế và Mẹ Người.

Mầu nhiệm Chúa Thánh Thần đã được tiết lộ, và Giuse hiểu rằng Người đang phục vụ một mầu nhiệm lớn hơn nhiều so với cuộc sống thường nhật của mình. Người được mời gọi trở thành người canh giữ Mầu Nhiệm Nhập Thể. Đây là một sự tin tưởng tuyệt đối, khi một người phàm được giao phó cho việc bảo vệ hai báu vật quý giá nhất của Thiên Chúa trên mặt đất: Trinh Nữ Maria vô nhiễm và Ngôi Lời Nhập Thể. Cuộc đời Giuse bỗng chốc trở thành một ngôi đền thinh lặng, nơi Thiên Chúa và Mẹ Người ngự trị.

Đoạn Tin Mừng sau đó tập trung vào vai trò độc nhất vô nhị của Thánh Giuse trong việc đặt tên cho Con Trẻ. “Bà sẽ sinh con trai, và ông phải đặt tên cho con trẻ là Giêsu, vì chính Người sẽ cứu dân Người khỏi tội lỗi của họ.” Trong văn hóa Do Thái, việc đặt tên là một hành động của uy quyền và quyền sở hữu. Khi Giuse đặt tên cho Hài Nhi là Giêsu (Yeshua – có nghĩa là “Thiên Chúa cứu độ”), Người đã thực hiện hai điều cốt yếu:

Thứ nhất, Người chính thức công bố danh tính và sứ mệnh của đứa trẻ. Người không chỉ đặt tên cho một đứa con mà Người tin là của mình, mà Người đặt tên cho Đấng Cứu Thế theo lệnh truyền của Thiên Chúa.

Thứ hai, hành động này chính thức làm cho Chúa Giêsu trở thành con hợp pháp của Giuse, và qua Giuse, Hài Nhi Giêsu được liên kết với dòng dõi Đavít, hoàn thành lời tiên tri. Đây là một hành động của sự vâng phục tuyệt vời, một hành động vừa mang tính pháp lý, vừa mang tính phụ tử, vừa mang tính thần học. Giuse đã trở thành người cha nuôi vĩ đại nhất, người đã lấy danh dự của mình để ban danh dự vĩnh cửu cho Con Thiên Chúa.

Và đỉnh cao của sự công chính và vâng phục của Thánh Giuse được tóm gọn trong một câu ngắn ngủi nhưng đầy sức mạnh: “Ông Giuse tỉnh giấc, làm theo lời sứ thần Chúa truyền.” Sự vâng phục của Giuse là sự vâng phục tức khắc, không do dự, không mặc cả, không tìm kiếm sự giải thích thêm. Người đã thức dậy, không phải để tiếp tục suy tư, mà để hành động.

Đây là sự vâng phục của người thinh lặng. Giuse không cần phải tranh luận hay thuyết phục. Khi tiếng nói của Thiên Chúa đã rõ ràng, Người lập tức chuyển từ sự đấu tranh nội tâm sang hành động. Người đã “đón bà Maria vợ ông về” và xây dựng mái ấm cho Con Thiên Chúa. Sự vâng phục này là bài học mẫu mực cho chúng ta, những người thường trì hoãn hoặc đòi hỏi bằng chứng trước khi bước đi trong đức tin. Giuse dạy chúng ta rằng hành động của đức tin thường được thực hiện trong sự thinh lặng, khi chúng ta vừa mới nhận được lời Chúa và chưa kịp để nỗi sợ hãi hay nghi ngờ trỗi dậy.

Cuộc đời của Thánh Giuse là một bài ca ngợi ca về phẩm giá của lao động. Dù Tin Mừng không trực tiếp nói về việc Người làm nghề thợ mộc trong đoạn này, nhưng đó là nghề nghiệp đã định hình nên cuộc đời Người. Giuse đã dùng đôi tay lao động của mình để bảo vệ Ngôi Lời Nhập Thể. Mỗi nhát búa, mỗi đường cưa của Người đều là một hành động phục vụ Mầu Nhiệm Nhập Thể. Người đã nuôi dưỡng, bảo vệ và truyền dạy cho Chúa Giêsu, Đấng là Thiên Chúa, những kỹ năng của một người thợ mộc, dạy Người cách kiếm sống bằng sức lao động chân chính.

Vì thế, Giuse là vị thánh của những người lao động. Người đã thánh hóa công việc thường ngày, biến sự lặp đi lặp lại của công việc thợ mộc thành một lời cầu nguyện liên lỉ. Trong xã hội hiện đại, nơi chúng ta thường bị phân tâm bởi tiếng ồn và sự hào nhoáng, Thánh Giuse mời gọi chúng ta tìm thấy giá trị và ý nghĩa đích thực trong công việc bình thường của mình, biến công việc trở thành một phương tiện để gần gũi và phục vụ Thiên Chúa.

Trong vai trò là người bảo vệ Chúa Giêsu và Mẹ Maria, Thánh Giuse đã thể hiện mình là một người cha có trách nhiệm tuyệt đối. Người đã sẵn sàng đưa gia đình mình trốn sang Ai Cập để tránh cơn thịnh nộ của Hêrôđê. Người đã đối mặt với những hiểm nguy và sự bất tiện của cuộc sống lưu vong, chỉ để đảm bảo sự an toàn cho Con Trẻ. Cuộc đời của Người là một chuỗi những sự hy sinh thầm lặng, từ bỏ những kế hoạch riêng để hoàn toàn đặt mình dưới sự hướng dẫn của Thiên Chúa.

Sự ẩn mình của Giuse cũng là một bài học về đời sống nội tâm. Người không tìm kiếm danh vọng hay sự công nhận. Cuộc đời của Người là một cuộc đối thoại thầm kín và liên lỉ với Thiên Chúa. Chúng ta không có bất kỳ lời nào của Giuse được ghi lại trong Kinh Thánh, nhưng sự thinh lặng của Người lại nói lên tất cả. Nó nói lên sự trưởng thành trong đức tin, sự sâu sắc trong việc chiêm niệm, và sự khiêm tốn của một người biết rằng nhiệm vụ của mình không phải là để tỏa sáng, mà là để làm cho ánh sáng của Ngôi Lời được soi chiếu.

Đối với Giáo Hội, Thánh Giuse là Bổn Mạng. Ngài được gọi là Bổn Mạng Giáo Hội Hoàn Vũ vì Ngài đã bảo vệ Mầu Nhiệm Nhập Thể, nền tảng của Giáo Hội, ngay từ những ngày đầu tiên. Giáo Hội là thân thể mầu nhiệm của Đức Kitô, và Giuse, người đã bảo vệ Đức Kitô hữu hình, tiếp tục bảo vệ Giáo Hội, thân thể mầu nhiệm của Người.

Chúng ta, những người con của Giáo Hội, được mời gọi tin tưởng phó thác cho sự che chở của Thánh Giuse. Trong những lúc khó khăn, trong những quyết định quan trọng của đời sống cá nhân hay gia đình, chúng ta hãy chạy đến với Người. Thánh Giuse là mẫu gương của sự khôn ngoan, của sự quyết đoán trong thinh lặng, và của sự trung tín bền bỉ. Người không chỉ là vị thánh của gia đình và người lao động, mà còn là bậc thầy của đời sống nội tâm, dạy chúng ta cách lắng nghe tiếng Chúa trong sự ồn ào của thế giới.

Trong mọi biến cố của đời sống, Thánh Giuse đã hành động như một người thực thi ý muốn Thiên Chúa. Người đã chấp nhận Maria không phải theo ý riêng của mình, mà là theo sự khải thị của Thiên Chúa. Người đã đặt tên Giêsu theo lệnh truyền. Người đã đưa gia đình đến Ai Cập và trở về theo sự hướng dẫn của sứ thần. Cuộc đời Giuse là sự từ bỏ hoàn toàn cái tôi, cái ý riêng để trở thành một công cụ tinh tuyền trong tay Đấng Tối Cao.

Chúng ta hãy cầu xin Thánh Giuse, người được đặc ân chiêm ngưỡng Đức Giêsu lớn lên từng ngày trong mái ấm Nadarét, cho chúng ta được ơn chiêm niệm. Chiêm niệm không chỉ là cầu nguyện trong nhà thờ, mà còn là nhận ra sự hiện diện của Chúa trong công việc, trong gia đình, và trong những thử thách thầm lặng hằng ngày. Giuse đã sống trọn vẹn sự chiêm niệm đó, vì Ngài sống bên cạnh nguồn cội của mọi chiêm niệm.

Xin Thánh Giuse, Bạn Trăm Năm Đức Trinh Nữ Maria, người Cha Nuôi của Con Thiên Chúa, giúp chúng ta trở nên những người công chính theo tinh thần của Tin Mừng: những người sẵn sàng hành động với lòng nhân ái, sẵn sàng thinh lặng lắng nghe tiếng Chúa, và sẵn sàng vâng phục tức khắc, ngay cả khi con đường phía trước còn nhiều mầu nhiệm. Xin Người che chở gia đình và công việc của chúng ta, hướng dẫn chúng ta đi trong sự khiêm tốn và đức tin, để cuối cùng chúng ta cũng có thể được cùng Người chiêm ngưỡng Tôn Nhan Đức Giêsu Kitô, Đấng Cứu Độ, trên thiên quốc.

Lm. Anmai, CSsR